بررسی وجوه افتراق و اشتراک خصوصی سازی در ایران و کشورهای منتخب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای مدیریت بازرگانی و استاد مدعو دانشگاه

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی وجوه افتراق و اشتراک نحوه واگذاری بنگاههای دولتی به بخش خصوصی در مقایسه با کشورهای منتخب انگلستان، آلمان، ایتالیا، فرانسه، ترکیه، مالزی، چک، لهستان و شیلی است. بر این اساس، پژوهش حاضر بر حسب نتیجه، کاربردی؛ بر حسب نوع دادههای مورد استفاده، کیفی و بر حسب دوره زمانی اجرا، طولی است. راهبرد مورد استفاده در بخش پژوهش کیفی بهمنظور گردآوری دادهها، مشاهده مشارکتی همراه با مطالعات کتابخانهای است. جامعه آماری پژوهش، کلیه شرکتها و بنگاههای واگذار شده به بخش غیردولتی در چارچوب اصل (44) قانون اساسی طی چهار سال اخیر (1399-1394) است. متناسب با دو مرحله کلی خصوصیسازی یعنی «پیش» و «پس» از واگذاری، شش محور (1) اهداف، (2) روشها، (3) آمادهسازی، (4) برنامهریزی، (5) فرهنگسازی و آموزش و (6) آثار و پیامدها، بهمنظور انطباق و مقایسه کشورها با یکدیگر در نظر گرفته شده است.
نتیجه بررسی انجام شده نشان میدهد که اقدامات پیش از واگذاری از جمله بازسازی ساختاری، برنامهریزی راهبردی و عملیاتی برای واگذاری، مقرراتزدایی و حذف موانع تولید، انتخاب روش مناسب و فراگیر برای خصوصیسازی، تبلیغات و اطلاعرسانی وسیع و شفاف و همچنین نظارت مؤثر در خصوصیسازی کشور در مقایسه با سایر نمونههای موفق خصوصیسازی مورد توجه قرار نگرفته است.

کلیدواژه‌ها


احمدوند، محمدرحیم (1392)، «واکاوی عملکرد خصوصی‌سازی در ایران»، فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، سال یکم، شماره 2، صفحات 143-182.
آذر، عادل؛ رحمت‌اله قلی‌پور؛ سیدمهدی الوانی؛ اکبر کمیجانی و اسفندیار محمدی (1390)، «طراحی مدل جامع خصوصی‌سازی و واگذاری بنگاه‌های دولتی در ایران با رویکرد خط‌مشی‌گذاری: صنعت پتروشیمی»؛ مجله پژوهش‌های مدیریت در ایران (مدرس علوم انسانی)،  دوره 15، شماره 4، صفحات 29-49.
استراوس، آنسلم و جولیت کوربین (1390)، «اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنای رویه‌ها و شیوه‌ها»، جلد سوم، ترجمه بیوک محمدی، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
آمار واگذاری سازمان خصوصی‌سازی به نقل از آمار عملکرد سالانه ارزش واگذاری سهام و بنگاه‌های سازمان خصوصی‌سازی قابل دسترسی در آمار و ارقام واگذاری‌های سازمان خصوصی‌سازی (1397)، قابل دسترس بر: http://www.ipo.ir/index.jsp?fkeyid=&siteid=1&pageid=149
جزء (5) بند (8) خط‎مشی‎های اساسی برنامه دوم توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی (1374).
جواهری‌زاده، ابراهیم (1395)، «الگوی معنویت‌افزایی در سازمان ارائه نظریه‌ای داده‌بنیاد»، فصلنامه مدیریت اسلامی، سال 24، شماره 4، صفحات 75-107.
خانی، مهدی و مهدی فلاح‌دوست (1391)، مجموعه قوانین و مقررات اجرایی اصل (44) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی، چاپ اول.
رحیمی‌فر، مهری (1371)، «بررسی تحلیلی پیرامون بازار بورس اوراق بهادار به‌عنوان یکی از مکانیزم‌های خصوصی‌سازی در ایران»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تهران، منتشر نشده.
سلیمانی سه‌دهی و هدی داورزنی (1389)، «خصوصی‌سازی و برون‌سپاری: نمونه‌های موفق و ناموفق»، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، چاپ اول،  218- 1389:221.
سیدمحمدی، سیده نفیسه (1388)، «مطالعه تطبیقی خصوصی‌سازی در کشورهای منخب با ایران با تأکیدبر اجرای اصل (44) قانون اساسی و خصوصی‌سازی به روش بورس»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی، منتشره نشده: دانشگاه مفید. ص 62.
صورتجلسه هیأت وزیران؛ مورخ 4/2/1370؛ قابل دسترس بر: http://www.Cabinetoffice.ir/fa/services
فیضی، طاهره؛ سلیمه لطیفی و مرتضی معصومی (1392)، «بررسی رابطه بین خصوصی‌سازی و توانمندسازی روان‌شناختی کارکنان»، فصلنامه مدیریت سازمان‌های دولتی، سال اول، شماره 2، 89-106.
 قانون محاسبات عمومی کشور، 1366.
گلدستین،  آندرا  (1389)، «خصوصی‌سازی در ایتالیا (1993-2002) اهداف، نهادها، نتایج و مسایل حل نشده»، ترجمه سازمان خصوصی‌سازی؛ تهران: نشر نیاک، چاپ دوم، صص 20-42.
محمدنژاد، حیدر (1397)، «خصوصی‌سازی خدمات عمومی در نظام حقوق اقتصادی ایران»، فرانسه و انگلستان، فصلنامه حقوق اداری، سال ششم، شماره 17، صفحات 75-101.
مختاریان‌پور، مجید؛ معین پوراحمدی و طهمورث حسنقلی‌پور یاسوری (1397)، «آسیب‌شناسی اجرای خط‌مشی‌های خصوصی‌سازی در ایران»، فصلنامه مدیریت دولتی، دوره 10، شماره 3، صص 333-356.
ودیعی، محمدحسین؛ محمدعلی باقرپورولاشانی و حسین سیفی‌قبادی (1395)، «بررسی تأثیر خصوصی‌سازی بر تجدید ارائه‌های حسابداری»، مجله دانش حسابداری، سال هفتم، شماره 25، صفحات 59-78.
منوریان، عباس (1380)، خصوصی‌سازی: رویکردی تطبیقی، مجله مدیریت دولتی، شماره 53 و 54، صفحات 47-64.
Adams, S. and Mengistu, B. (2008), “Privatization, governance and economic development in developing countries”, Journal of Developing Societies, Vol. 24 No. 4, pp. 415-438
Alipour, Mohammad (2013), Has Privatization of State-Owned Enterprises in Iran Led to Improved Performance?, International Journal of Commerce and Management, Vol. 23 No. 4, pp. 281-305.
Bortolotti, B., Fantini, M. and Siniscalco, D. (2003), “Privatization around the world: evidence from panel data”, Journal of Public Economics, Vol. 88, pp. 305-332.
Boycko, M., Shleifer, A. and Vishny, R.W. (1996), “A theory of privatization”, The Economic Journal, Vol. 106, pp. 309-319.
Braziel Carlos & E.Thal Alfred & D.Weir Jeffrey (2007); Evaluating the Effectiveness of Utility Privatization Efforts”,Journal of Facilities Management, Vol. 5, No. 2, pp. 86-102.
Chirwa, E.W. (2001), “Privatization and technical efficiency: evidence from the manufacturing sector in Malawi”, African Development Review, Vol. 13 No. 2, pp. 276-307
Dolatabadi , Mohamma., Forouzandeh , Lotfollah (2014), Strategic Requirements to Implement the Privatization Program in Iran, Contemporary Studies in Economic and Financial Analysis, Volume 95, pp.163-180.
Martin J.; ‘’Deregulation and privatization in the Japanese financial sector and its effect on competition’’; Student Essay , pp. 1, 2008
Parker, D. (1995), “Privatization and the Internal Environment: Developing our Knoledge of the Adjustment Process”, International Journal of Public Sector Management, Vol.8, No.2, Pp. 51
Parker, D. (2012). The Official History of Privatization. Vol. II: Popular Capitalism, 1987-97. New York: Routledge.
Ramamurti, R. (2000), “A multilevel model of privatization in emerging economies”, Academy of Management Review, Vol. 25, pp. 525-550
Ramaswamy, K. and Glinow, M.A. (2000), “Organizational performance following changes in ownership: modelling post-privatization outcomes”, Strategic Change, Vol. 9, pp. 297-310.
Sedighikamal ,Leila., Talebnia, Ghodratollah, (2014), A Review of Privatization in Iran, International Journal of Management, Accounting and Economics, Vol. 1, No. 1, pp.81-92.
http://www.taajeraan.com/index.php/eghtesad-list-1m/471-2014-02-12-20-54-57