بررسی شاخص‌های اندازه‌گیری عملکرد صادراتی

نوع مقاله: علمی- ترویجی

نویسندگان

1 (استادیار گروه مدیریت، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 (استادیار گروه مدیریت، دانشگاه شهید چمران اهواز)

3 کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی دانشگاه شهید چمران اهواز)

چکیده

عملکرد صادراتی یکی از مباحث بازاریابی بین الملل است که بسیار مورد پژوهش قرار گرفته شده است ولی همچنان درک درست و کاملی از آن وجود ندارد، که این مشکل تا حدودی به دلیل پیچیدگی مفهوم عملکرد صادراتی و شاخص‌های متنوع اندازه‌گیری عملکرد صادراتی است که اغلب به نتایج متناقض و متضاد منجر می‌‌شود. در مقاله حاضر بیش از 75 مطالعه تجربی داخلی و خارجی مربوط به شاخص‌های عملکرد صادراتی که در فاصله زمانی سال‌های 1998 تا 2015 منتشر شده است بررسی شده است. که نتایج این بررسی نشان داده است که شاخص‌های اندازه‌گیری عملکرد صادراتی به دو گروه اقتصادی (مالی) و غیر اقتصادی (غیر‌مالی) دسته‌بندی می‌شوند، در نهایت در مجموع این دو گروه  68 شاخص برای اندازه‌گیری عملکرد صادراتی شناسایی شده است. که در گروه شاخص‌های اقتصادی رشد فروش صادرات، حجم فروش صادرات، شدت صادرات، سهم بازار صادرات، رشد سهم بازار صادرات،رشد سهم بازار صادرات در مقایسه با رقبا، سودآوری صادرات و حاشیه سود صادرات بیشترین کاربرد را داشته‌اند. در حالی که شاخص‌های غیراقتصادی کمتر استفاده شده است. از جمله پرکاربردترین این شاخص‌ها عبارتند از: عملکرد کلی صادرات، موفقیت صادرات، عملکرد استراتژیک صادرات، رضایت از عملکرد صادراتی و جلسه انتظارات اشاره نمود.

کلیدواژه‌ها


ایمان خان، نیلوفر؛ حسینی، سید مهدی؛ تیموری نسب، آزاده و مریم بهرامی نسب، «بررسی عوامل داخلی تأثیرگذار بر عملکرد صادراتی در شرکت بازرگانی پتروشیمی از دیدگاه کارشناسان»، فصلنامه مدیریتومنابعانسانیدرصنعتنفت، شماره 14، بهار1390.

حسنقلی پور، طهمورث؛ متوسلی، محمود؛ محمدی، شاپور و فرشید حسینی،  «تأثیر برنامه‌های تشویق صادرات بر عملکرد صادراتی: مطالعه ی موردی صنعت برق»، نشریهمدیریتبازرگانی، دوره 2، شماره 5، پاییز 1389.

زهرا حسینی، بررسی عوامل موثر بر اقدامات بازارگرایی صادرات و عملکرد صادرات در شرکت‏های تولیدی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم اداری، گروه مدیریت، 1388.

حسینی، سید احمد؛ قاضی زاده، مصطفی و حسن عباسی اسفناجی، «بررسی تأثیر به کارگیری بازاریابی الکترونیکی بر عملکرد صادراتی صادرکنندگان نمونه بخش صنعت در سال1379 تا 1384 با تأکید بر اینترنت»، دو ماهنامه دانشوررفتار، ،سال پانزدهم، دوره جدید، شماره 32 ، دی1387.

حقیقی، محمد؛ فیروزیان، محمود و صمد نجفی مجد، «شناسایی عوامل تعیین کننده عملکرد صادراتی در صنعت مواد غذایی»، نشریه مدیریت بازرگانی، دوره 1، شماره 1، پاییز وزمستان1387.

دعایی، حبیب اله و عباس بختیاری، «تاثیر فرهنگ بازارمحوری بر  عملکرد بازرگانی شرکت‌های قطعه ساز خودرو مشهد»، فصلنامه پژوهش‌های بازرگانی، شماره 42، 1386.

دعائی، حبیب‌الله و حسینی رباط، منصوره، «تجارت خارجی بازارمحور، روابط بازرگانی بین الملل و عملکرد صادراتی (مطالعه موردی: شرکت‌های صادراتی شهر مشهد)»، مجله مدیریت بازرگانی دانشکده مدیریت، شماره2، چاپ ششم، 1389.

دولت‌آبادی، حسین و احمد خائف الهی، «مدلی برای تعیین تاثیر قابلیت‌های بازارگرایی‌ بر عملکرد کسب و کار با توجه به قابلیت‌های بازاریابی در صنایع شیمیایی»، فصلنامه مدرس علوم انسانی، دوره 10، شماره 1، بهار 1385.

دهدشتی، زهره، «عوامل موثر برعملکرد صادراتی شرکتهای کوچک و متوسط»، فصلنامه مطالعات مدیریت، شماره53،1386.

رهنورد، فرج اله؛ طاهرپور کلانتری، حبیب اله و تجریشی، ایمان محمدعلی، «بررسی تأثیر همترازیهای عمودی و افقی راهبرد‌های صادرات بر عملکرد صادراتی درصد شرکت برتر ایران»، فصلنامه فرآیندمدیریتوتوسعه، شماره 77،  پاییز1390.

عزیزی، شهریار؛ مکی زاده، وحید و جمالیه بسطامی، بهتاش، «مدل عملکرد صادراتی با رویکرد توانمندی‌های بازاریابی در صنعت نرم افزار ایران»، فصلنامه مدیریتفناوریاطلاعات، شماره 6، بهار 1390.

قره‌چه، منیژه؛ عالم تبریز، اکبر وکرمپور، عبدالحسین، «ارائه الگویی برای تعیین عوامل مؤثر بر عملکرد صادراتی بر اساس راهبرد رقابتی تمایز در صنعت کانی غیر فلزی»، فصلنامه مطالعاتمدیریتراهبردی، شماره 6، تابستان1390.

کرمپور، عبدالحسن؛ شریفی، کیومرث و صفابخش، شهلا، «ارائه مدلی برای ارزیابی تأثیر اجزای رویکرد مبتنی بر منابع بر عملکرد صادراتی بر اساس استراتژی رهبری هزینه در صنعت کانی غیرفلزی»، فصلنامه مدیریتبازرگانی، شماره 12، تابستان1390.

مشبکی، اصغر، خادمی، علی اکبر، «نقش برنامه‌هاى توسعه صادرات بر ارتقاى عملکرد صادرات بنگاه‌ها»، فصلنامه بهبود مدیریت، سال ششم، شماره 3 پیاپی 17، پاییز1391.

Aaby, N. and Slater, S. F., “Management influences on Export Performance: A Review of the Empirical Literature 1978–1988”, International Marketing Review, VOL. 6, NO. 4, 1989.

Ahimbisibwe, Godwin M., Ntayi, Joseph M. and Ngoma, Muhammed, “Export Market Orientation, Innovation and Performance of Fruit Exporting Firms in Uganda”. European Scientific Journal February  edition, VOL. 9, No. 4, 2013.

Akyol, A. and Akehurst, G., “An Investigation of Export Performance Variations Related to Corporate Export Market Orientation”, European Business Review, VOL.15, NO. 1, 2003.

Albaum, G.  and Tse, D. K., “Adaptation of International Marketing Strategy Components, Competitive Advantage, and Firm Performance: A Study of Hong Kong Exporters." Journal of International Marketing, VOL. 9, NO. 4, 2001.

Albaum, G. and Robert, A. Peterson, “Empirical Research in International Marketing: 1976-1982”, Journal of International Business Studies, VOL. 15, (Spring1984).

Balabanis, George I. and Eva, S. Katsikea, “Being an Entrepreneurial Exporter: Does it Pay?”, International Business Review, VOL. 12, NO. 2, 2003.

Baldauf, Artur, Cravens, David W. and Wagner, Udo, “Examining Determinants of Export Performance in Small Open Economies”, Journal of World Business, VOL. 35, NO. 1, 2000.

Beamish, Paul W., Lambros, Karavis, Anthony, Goerzen and Christopher, Lane, “The Relationship Between Organizational Structure and Export Performance”, Management International Review, VOL. 39, NO. 1, 1999.

Beleska-Spasova, E., Glaister, K.W. and Stride, C., “Resource determinants of strategy and performance: The case of British exporters”, Journal of World Business, VOL.47, NO. 4, 2012.

Brouthers, Lance E. and Kefeng Xu, “Product Stereotypes, Strategy and Performance Satisfaction: The Case of Chinese Exporters”, Journal of International Business Studies, VOL. 33, NO. 4, 2002.

Cadogan, J. W., Cui, C. C. and Li, E., “Export Market-Oriented Behavior and Export Performance. International Marketing Review, VOL. 20, NO. 5, 2003.

Cadogan, J., Paul, N., Salminen, R. and Puumalainen, K., “Key Antecedents to Export Market-Oriented Behaviors: A Cross-National Empirical Examination”, International Journal of Research in Marketing, VOL. 18, NO. 3, 2001.

Cadogan, John W., Diamantopoulos, Adamantios and Siguaw, Judy A., “Export Market-oriented Activities: Their Antecedents and Performance Consequences”, Journal of International Business Studies, VOL. 33, NO. 3, 2002.

Carneir, J., Rocha, R. and Silva, A., “A Critical Analysis of Measurement Models of Export Performance”, Brazilian Administration Review, VOL.4, NO. 2, may/august, 2007

Cicic, Muris, Patterson, Paul and Shoham, Aviv, “Antecedents of International Performance: A Service Firms' Perspective”, European Journal of Marketing, VOL. 36, NO. 9/10, 2002.

Cooper, R. G. and Kleinschmidt, E. J., “The impact of export strategy on export sales performance”, Journal of International Business Studies, VOL. 16, NO.1, 1985.

 Culpan, Refik, “Export Behavior of Firms: Relevance of Firm Size”, Journal of Business Research, VOL. 18, 1989.

Czinkota, M. R. and Johnston, J., “Exporting: Does sales volume make a difference?”, .Journal of International Business Studies, VOL. 14, NO. 1, 1983.

Dean, David L., Bulent, Menguç and Christopher, P. Myers, “Revisiting Firm Characteristics, Strategy, and Export Performance Relationship: A Survey of the Literature and an Investigation of New Zealand Small Manufacturing Firms”, Industrial Marketing Management, VOL. 29, NO. 5, 2000.

Dhanaraj, Charles and Paul, W. Beamish, “A Resource-Based Approach to the Study of Export Performance”, Journal of Small Business Management, VOL. 41, NO. 3, 2003.

Diamantopoulos, Adamantios and Bodo, B. Schlegelmilch, “Linking Export Manpower to Export Performance:A Canonical Regression Analysis of European and U.S. Data”, In Advances in International Marketing, Eds. S. Tamer Cavusgil and C. Axinn, New York: JAI, 1994.

Francis, June and Colleen, Collins-Dodd, “The Impact of Firms' Export Orientation on the Export Per-formance of High-tech Small and Medium-sized Enterprises”, Journal of International Marketing, VOL. 8, NO. 3, 2000.

Gençtürk, Esra F. and Kotabe, Masaaki, “The Effect of Export Assistance Program Usage on Export Performance: A Contingency Explanation”, Journal of International Marketing, VOL. 9, NO. 2, 2001.

Hart, Susan and Nikolaos, Tzokas, “The Impact of Marketing Research Activity on SME Export Performance: Evidence from the UK”. Journal of Small Business Management, VOL. 37, NO. 2, 1999.

Hitt, Michael A., “The Measuring of Organizational Effectiveness: Multiple Domains and Constituencies”, Management International Review, VOL. 28, 1988.

Hoang, B. Peter, “A Causal Study of Relationships between Firm Characteristics, International Marketing Strategies, and Export Performance”. Management International Review, VOL. 38, NO. (Special Issue 1), 1998.

Katsikeas, C., Leonidou, L. and Morgan, N., “Firm-Level Export Performance Assessment: Review, Evaluation and Development”, Journal of the Academy of Marketing Science, VOL. 28, NO. 4, 2000.

Kongmanila, X. and Takahashi, Y., “Innovation, Export Performance and Profitability of Lao Garment Exporters”, International Journal of Economics and Management, VOL. 3, NO. 2, 2006.

Lages, L. F. and Lages, C. R., “The STEP Scale: A measure of short-term export performance improvement”, Journal of International Marketing, VOL. 12, NO.1, 2004.

Lages, L. F. and Montgomery, D. B., “Export Performance as an Antecedent of Export Commitment and Marketing Strategy Adaptation: Evidence from Small and Medium Sized Exporters”, European Journal of Marketing, VOL. 38, NO. (9/10), 2004.

Lee, Dong-Jin, “The Effect of Cultural Distance on the Relational Exchange between Exporters and Importers: The Case of Australian Exporters”, Journal of Global Marketing, VOL. 11, NO. 4, 1998.

Leonidou, L. C. and Katsikeas, C. S., Dayananda Palihawadana and Stavroula Spyropoulou, “An Analytical Review of the Factors Stimulating Smaller Firms to Expor”, International Marketing Review, VOL. 24, NO. 6, 2007.  

Ling-yee, Li, and Gabriel, O. Ogunmokun, “Effect of Export Financing Resources and Supply-Chain Skills on Export Competitive Advantages: Implications for Superior Export Performance”, Journal of World Business, VOL. 36, NO. 3, 2001.

Madsen, T. K., “Successful Export Marketing Management: Some Empirical Evidence”, International Marketing Review, VOL. 6, NO. 4, 1989.

McGuinness, N. W., and Little B., “The Influence of Product Characteristics on the Export Performance of New industrial Products”, Journal of Marketing, VOL. 45, NO. 2, 1981.

Moen, Øystein, "The Relationship Between Firm Size, Competitive Advantages Export Performance Re-visited”, International Small Business Journal 18 (1): 53-72. 1999.

Monteiro T. M., “Relationship between Firm Size and Export Performance: Overtaking Inconsistencies”, Economia E GESTAO, 2013.

Morgan, N., Kaleka, A. and Katsikeas, C., “Antecedents of Export Venture Performance: A Theoretical Model and Empirical Assessment”, Journal of Marketing, VOL. 68, NO. (January), 2004.

Mwesigye, G., “Export Market Orientation, Firm Innovation and Firms Export Performance. Unpublished Master’s Thesis”, Makerers University Business School, 2011.

O'Cass, Aron and Craig, Julian, “Examining Firm and Environmental Influences on Export Marketing Mix Strategy and Export Performance of Australian Exporters”, European Journal of Marketing, VOL. 37, NO. 3/4, 2003.

Panigyrakis, G. G., and Theodoridis, P. K., “Market Orientation and Performance: An Empirical Investigation in the Retail Industry in Greece”, Journal of Retailing and Consumer Services, VOL. 2, NO. 14, 2007.

Piercy, Nigel F., Anna Kaleka, and Constantine, S. Katsikeas, “Sources of Competitive Advantage in High Performing Exporting Companies”, Journal of World Business VOL. 33,  NO. 4, 1998.

Prasad, V., Kanti, K. Ramamurthy, and G. M. Naidu, “The Influence of Internet-Marketing Integration on Marketing Competencies and Export Performance”, Journal of International Marketing, VOL. 9 NO. 4, 2001.

Racela, O. C., Chaikittisilpa, C. and Thoumrungroje, A., “Market Orientation, International Business Relationships an Perceived Export Performance”, International Marketing Review, VOL. 24 NO. 2, 2007.

Raven, Peter V., Jim, M. McCullough and Patriya, S., Tansuhaj, “Environmental Influences and Decision Making Uncertainty in Export Channels: Effects on Satisfaction and Performance”, Journal of International Marketing, VOL. 2, NO. 3, 1994.

Richey, R. Glenn and Matthew, B. Myers, “An Investigation of Market Information Use in Export Channel Decisions: Antecedents and Outcomes”, International Journal of Physical Distribution & Logistics VOL. 31, NO. 5, 2001.

Robertson, Christopher, and Sylvie, K. Chetty, “A Contingency-Based Approach to Understanding Export Performance”, International Business Review, VOL. 9, NO. 2, 2000.

Rose, Gregory M. and Shoham, Aviv, “Export Performance and Market Orientation: Establishing an Empirical Link”, Journal of Business Research, VOL. 55, NO. 3, 2002.

Ryans, Adrian B., “Marketing Strategy Factors and Market Share Achievement in Japan.” Journal of International Business Studies, VOL. 19, NO. 3, 1988.

Samiee, Saeed and Patrik, Anckar, “Currency Choice in Industrial Pricing: A Cross-National Evaluation”, Journal of Marketing, VOL. 62, NO.3, 1998.

Samiee, Saeed and Peter, G. P. Walters, “Influence of Firm Size on Export Planning and Performance”, Journal of Business Research, VOL. 20, NO. 3, 1990.

Shoham, Aviv, “Bounded Rationality, Planning, Standardization of International Strategy, and Export Per-formance: A Structural Model Examination”, Journal of International Marketing, VOL. 7, NO. 2, 1999.

Shoham, Aviv, “Export Performance: A Conceptualization and Empirical Assessment”, Journal of International Marketing, VOL. 6, NO. 3, 1998.

Shoham, Aviv, Evangelista, F. and Albaum, G., “Strategic firm type and export performance”, International Marketing Review. VOL. 19, NO. 3, 2002.

Sousa, C. M. P., “Export Performance Measurement: An Evaluation of the Empirical Research in the Literature”, Academy of Marketing Science Review, VOL. 9, 2004.

Stewart, David B. and Andrew, McAuley, “Congruence of Domestic and Export Marketing Strategies: An Empirical Investigation of Its Performance Implications”, International Marketing Review, VOL. 17, NO. 6, 2000.

Stöttinger, Barbara and Hartmut, H. Holzmüller, “Cross-national Stability of an Export Performance Model - A Comparative Study of Austria and the US”, Management International Review, VOL. 41, NO. 1, 2001

Styles, Chris and Ambler Tim, “The Impact of Relational Variables on Export Performance: An Empirical Investigation in Australia and the UK”, Australian Journal of Management, VOL. 25, NO. 3, 2000.

Styles, Chris, “Export Performance Measures in Australia and the United Kingdom”, Journal of Interna-tional Marketing, VOL. 6, NO. 3, 1998.

Thirkell, Peter C. and Ramadhani, Dau, “Export Performance: Success Determinants for New Zealand Manufacturing Exporters”, European Journal of Marketing, VOL. 32, NO. (9/10), 1998.

Tookey, D., “Factors Associated with Success in Exporting”, Journal of Management Studies, VOL. 1, NO. 1, 1964.

White, D. Steven, Griffith, David, A. and Ryans, John K., “Measuring Export Performance in Service Industries”, International Marketing Review, VOL. 15, NO. 3, 1998.

Wolff, James A. and Pett, Timothy, L. “Internationalization of Small Firms: An Examination of Export Competitive Patterns, Firm Size, and Export Performance”, Journal of Small Business Management, VOL. 38, NO. 2, 2000.

Yeoh, Poh-Lin, “Information Acquisition Activities: A Study of Global Start-Up Exporting Companies”, Journal of International Marketing, VOL. 8, NO. 3, 2000.

Zou S., Taylor, C. R. and Osland, G. E., “The EXPERF scale: A cross-national generalized export performance measure”, Journal of International Marketing, VOL. 6, NO. 3, 1998..