شناسایی و اولویت بندی شاخص های ارزیابی جذابیت نسبی بازارهای صادراتی (مورد مطالعه: بازار صادراتی روسیه)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی، گرایش بازاریابی بین‌الملل، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

2 عضو هیات علمی گروه مدیریت بازرگانی دانشکده مدیریت و حسابداری استادیار گروه مدیریت دانشگاه علامه طباطبائی تهران

چکیده

انتخاب بازار هدف مناسب، یکی از الزامات اصلی کسب سود در فرایند صادرات و حضور موفق در بازارهای بین‌المللی محسوب می‌شود و سیاست‌گذاری مؤثر در حوزه صادرات، مستلزم شناسایی بازارهای صادراتی و محصولات اولویت‌دار برای سرمایه‌گذاری‌های آتی است. در این مقاله، شاخص‌های جذابیت بازارهای صادراتی از طریق مصاحبه با خبرگان و بهره‌گیری از روش مرور اسنادی، استخراج و سپس، با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی AHPاولویت‌بندی شده‌اند؛ داده‌ها مبتنی بر تحلیل محتوای مصاحبه‌های حضوری صورت گرفته در مورد شاخص‌ها، با ۱۵ مدیر صادرکننده
نمونه کشور است. در انتها نیز، با بهره‌گیری از شاخص‌های استخراج شده، جذابیت بازار صادراتی کشور روسیه برای صادرات محصولات ایرانی، به‌عنوان نمونه؛ مورد ارزیابی قرار گرفته است.
نتایج تحلیل‌ها، بیانگر آن است که اولاً اولویت شاخص‌های ارزیابی جذابیت بازارهای صادراتی با توجه به ویژگی‌های خاص هر بازار مشخص می‌شود؛ ثانیاً، شاخص‌های فاصله جغرافیایی با مبدأ، اندازه بازار، سهم واردات در تجارت کشور مقصد و شدت رقابت از بیشترین اولویت و اهمیت در مقایسه با سایر شاخص‌ها برخوردارند. هم‌چنین، مدیران مورد مصاحبه در این تحقیق، صادرات به روسیه را به‌طور کلی جذاب می‌دانستند اما بازار روسیه را، یک بازار صادراتی چالشی نیز توصیف نموده‌اند که موفقیت در آن برای صادرکنندگان ایرانی، مستلزم توجه به نکاتی ویژه است.

کلیدواژه‌ها


امیرکبیری، علیرضا (1377)، «مدیریت استراتژیک»، انتشارات ملک.
باقری، ابوالفضل؛ جهانیار بامداد صوفی و راحله انتظاری (۱۳۹۲)، «شناسایی و اولویت‌گذاری عوامل مؤثر بر انتخاب روش‌های ورود به بازارهای بین‌المللی (مطالعه موردی خودروسازان بزرگ کشور)»، فصلنامه مدیریت توسعه فناوری، شماره ۲.
حاجیها، علی؛ مهدی حقیقی‌کفاش و مونا مانیان (۱۳۸۷)، «شناسایی و اولویت‌بندی بازارهای هدف صادراتی محصول پلی ایران اتیلن سنگین»، مجله مدیریت بازاریابی، سال سوم، شماره زمستان 5.
خاتمی فیروزآبادی، سید محمدعلی، زهره دهدشتی‌شاهرخ، افشان روشنی و علی اخگری (۱۳۹۵)، «شناسایی و اولویت‌بندی بازارهای هدف صادراتی محصول پسته استان یزد»، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره ۷۹، اولویت‌بندی بازارهای هدف صادرات، صص 121-154.
داوری، دردانه و محمدحسن شانه‌ساززاده (1380)، «مدیریت استراتژیک از تئوری تا عمل»، انتشارات مؤلفین.
دهدشتی شاهرخ، زهره و حسین جعفری (۱۳۹۱)، «عوامل مؤثر بر انتخاب بازارهای هدف صادراتی صنعت برق ایران»، مطالعات مدیریت صنعتی، سال نهم، شماره 241.
دیوید، فرد. آر (1380)، «مدیریت استراتژیک»، ترجمه دکتر سید محمد اعرابی و پارسائیان، دفتر پژوهشهای فرهنگی.
 
رجوعی، مرتضی و الهه شیعه‌زاده (۱۳۸۷)، «تعیین معیارهای جذابیت بازار و انتخاب بازار هدف»، فصلنامه علمی تخصصی گروه مدیریت دانشگاه امام رضا (ع).   
رحمان‌سرشت، حسین (1383)، «مدیریت راهبردی در اندیشه نظریه‌پردازان»، انتشارات علامه طباطبایی، چاپ اول.
سعات‌فر، امیربهادر و فرزانه خلیلی (1396)، «بررسی اثر مدیریت، شایستگی‌های صادرات و جذابیت بازار صادرات بر عملکرد صادرات با نقش میانجی آمیخته بازاریابی صادرات»، سومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت،حسابداری و اقتصاد دانش بنیان با تاکید بر اقتصاد مقاومتی.
طبرسا، غلامعلی و سیدیحیی اخلاقی (۱۳۹۲)، «طراحی و تبیین مدل سیستمی به‌منظور ارزیابی جذابیت بازارهای بین‌المللی برای صادرکنندگان کشور افغانستان»، تحقیقات بازاریابی نوین، بهار 1392، دوره  3 ، شماره  1 (پیاپی 8)، صص۱۱۸-۹۷.
فرجی‌خورشیدی، حجت و عادل ‌آذر (۱۳۸۴)، «طراحی مدل هوشمند ارزیابی جذابیت بازارهای بین‌المللی»، فصلنامۀ مدرس علوم انسانی، ویژه نامه مدیریت، پاییز ۱۳۸۴.  
APEC. [accessed 17 August 2016]. Available from: http://www.apec.org.
Brennan (2009), Evaluating and prioritizing potential export markets, http://www.bordbia.ie/industry/events/Marketplace 2010.
Cacciolatti, L.A. and Fearne, A. (2013), “Marketing intelligence in SMEs: implications for the industry and policy makers”, Marketing Intelligence & Planning, Vol. 31, No. 1, pp.4-26.
Damirchi, G.V. and Shafai, J. (2011) “A framework to innovation in marketing management by utilizing business intelligence”, Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, Vol. 3, No. 2, pp.1643-1653.
Del Marmol, T. (2015), PESTLE Analysis. Namur: Lemaitre Publishing.
Douglas, S.P. and Craig, C.S. (1992), “Advances in international marketing”, International Journal of Research in Marketing, Vol. 9, No. 4, pp.291-318.
Figueroa, L.E.O., Osuna, M.A.A. and Reynoso, C.F. (2014), “Determinants of the internationalization of the firm: the accelerated model vs. the sequential model”, The International Journal of Business and Finance Research, Vol. 8, No. 5, pp.81-93.
Grünig/D. Morschett (2012), Evaluating new markets, springer publication.
M.M.Bryson, John (2004), “Strategic Planning of Public and Nonprofit Organization: A Guide to Strengthening and Sustaining Organizational Achierment, 3rd Edition, and Jossey -Bass.
Marchi, G., Vignola, M., Facchinetti, G. and Mastroleo, G. (2014), “International market selection for small firms: a fuzzy-based decision process”, European Journal of Marketing, Vol. 48, Nos. 11/12, pp.2198-2212.
 Markowitz, H.M. (1959), Portfolio Selection: Efficient Diversification of Investments. New York: John Wiley & Sons (reprinted by Yale University Press, 1970, ISBN 978-0-300-01372-6; 2nd ed. Basil Blackwell, 1991, ISBN 978-1-55786-108-5).
Mccarthy. B. (2016), Strategy, Marketing Plans and Small Organisations [electronic book].
Musso, F. and Francioni, B. (2012), “How do smaller firms select foreign markets?”, International Journal of Marketing Studies, Vol. 4, No. 12, pp.44-53.
O’Shannassy, T. (2008), Lessons from Evolution of the Strategy Paradigm, RMIT Business, School of Management.
Pallapothu, M.K. (2013), “Analysis and evaluation of market attractiveness for fish vaccines in Indian aquaculture industry”, Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, Vol. 4, No. 9, pp.479-494.
Saaty, T. L., (1980), The Analytic Hierarchy Process, New York: McGraw-Hill.
Talebi, Arash; Molaei, Sheikh (2010), “M.A., M.J.”. Proceeding of 2010 2nd Ieee International Conference on Information and Financial Engineering
Wood, M.B. (2011), Marketing Plan Handbook. 4th ed. Pearson: Prentice Hall.