تاثیر مسئولیت اجتماعی و بازاریابی داخلی سازمان بر تمایل به ترک خدمت کارکنان با نقش واسطه ای تعهد سازمانی

نوع مقاله: علمی- ترویجی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی و رفتاری پردیس بین‌المللی کیش دانشگاه تهران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی و رفتاری دانشگاه تهران

3 کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی دانشگاه آزاد واحد الکترونیک

چکیده

ترک خدمت یکی از پدیده‌های مهم در مطالعه رفتار افراد در محیط سازمانی می‌باشد. به همین دلیل سازمان‌هایی که بتوانند عوامل موثر در ترک خدمت کارکنان را شناسایی کنند می‌توانند قبل از ترک سازمان توسط کارکنان، سیاست‌ها و روش‌های موثری را برای حفظ و نگهداری منابع انسانی به کارگیرند. هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر مسئولیت اجتماعی و بازاریابی داخلی سازمان برتمایل به ترک خدمت کارکنان با واسطه تعهد سازمانی می‌باشد. تحقیق حاضر به لحاظ هدف کاربردی و براساس نحوه‌ی گردآوری داده‌ها توصیفی و از نوع پیمایشی به شمار می‌آید. جامعه آماری در این تحقیق کلیه کارکنان شعب بانک ملی تهران می‌باشند که مشتمل بر 9405 نفر است .جهت تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد که حجم نمونه 369 نفرحاصل گردید. روش نمونه‌گیری در این پژوهش، روش خوشه‌ای است و برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌ی استاندارد استفاده شده است. روش آماری مورد استفاده در این تحقیق روش معادلات ساختاری است و کلیۀ تجزیه و تحلیل‌ها به وسیلۀ نرم‌افزار 19SPSS و 23AMOS صورت پذیرفت. نتایج آزمون فرضیات نشان داد که مسئولیت اجتماعی و بازاریابی داخلی بر تعهد سازمانی تاثیر مثبت و معناداری دارند و تعهد سازمانی بر تمایل به ترک خدمت کارکنان تاثیر منفی و معناداری دارد. همچنین تعهد سازمانی تاثیر منفی مسئولیت اجتماعی و بازاریابی داخلی بر تمایل به ترک خدمت کارکنان را به صورت کامل میانجی‌گری می‌کند.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی، ابولقاسم؛ رودانی، امین. «نقش بازاریابی اخلاقی در رفتار خرید مصرف‌کنندگان مواد غذایی». نشریه اخلاق در علوم رفتاری، دوره 4، شماره 1-2، 3-29. 1388.

اردلان، محمدرضا؛ قنبری، سیروس؛ بهشتی راد، رقیه؛ نویدی، پرویز. «تاثیر سرمایه اجتماعی و مسئولیت پذیری اجتماعی بر تعهد سازمانی:مطالعه موردی کارکنان دانشگاه رازی کرمانشاه». فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، سال 5، شماره 10، صص 132-109. 1394.

استرون، حسین. «تعهدسازمانی»، مدیریت درآموزش وپرورش . دوره 5، شماره مسلسل 17، 74-73. 1377.

تنعمی، محمد مهدی، «تمایل به ترک خدمت و عمل به ترک خدمت» .مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم انسانی، شماره 21، 54-50. 1372.

حریری، غلامرضا؛ یغمایی، فریده؛ زاغری تفرشی، منصوره؛ شاکری، نزهت. «بررسی برخی عوامل مرتبط با تمایل به ترک خدمت در پرستاران شاغل در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی». مدیریت ارتقای سلامت، شماره 3، 27- 17. 1391.

حساس یگانه، یحیی و برزگر، قدرت اله. «مبانی نظری مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و پارادایم تحقیقاتی آن در حرفه حسابداری». فصلنامه علمی پژوهشی حسابداری مدیریت، سال7، 22، 133-109. 1393.

حسنقلی پور، طهمورث؛ انصاری، منوچهر؛ الهی گل، اکرم؛ رحمانی یوشانلوئی، حسین. «تاثیر بازاریابی داخلی بر بازارگرایی با وجود متغیرهای میانجی تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در بنگاه‌های مالی: مورد کاوی بانک ملت شهر تهران». فصلنامه تحقیقات بازاریابی نوین، سال 2، شماره 1. 1391.

حسنی، محمد؛ جودت کردلر، لیلا. «رابطه بین ادراک از عدالت سازمانی با تمایل به ترک خدمت، رضایت شغلی و رفتار شهروندی سازمان کادر درمانی بیمارستان امام رضا(ع) ارومیه»، دو ماهنامه دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، شماره 3، 352- 340. 1391.

خورشید، صدیقه، «مطالعه تاثیر سرمایه اجتماعی بر تعهد سازمانی کارکنان: بررسی موردی بانک‌های دولتی شهر کرمان»، فرایند مدیریت توسعه، دوره 25، شماره 1، پیاپی 79، صص 147-115، 1391.

رجبی تر به بر، محمدعلی. «تأثیر سطوح ویژگی‌های شغلی بر تمایل به ماندگاری کارکنان صنعت بیمه در استان گیلان». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی رشت. 1388.

راه چمنی، احمد؛ کاوسی، کامیار . «تاثیر ابعاد مسئولیت اجتماعی سازمان و اعتماد مصرف‌کننده بر شهرت سازمان». دو فصلنامه علمی پزوهشی دانشگاه شاهد، سال 22، دوره جدید، شماره 5، 82-69. 1394.

رحیم نیا، فریبرز؛ عارف، معصومه. «تاثیر بازاریابی داخلی و گردش شغلی بر تمایل به ترک خدمت پرستاران» .مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایران، نشریه پرستاری ایران، دوره 27، شماره 89، 60-50. . 1393.

رستگار، عباسعلی؛ فارسی‌زاده، حسین. «بررسی تاثیر تعهد سازمانی بر تمایل به ترک و جا به جایی شغل با نقش تعدیلگری تناسب فرد- سازمان». پژوهشهای مدیریت منابع انسانی، دوره 4، شماره 1، 117-99. 1393.

ساروقی، احمد. «بررسی تاثیر تعهد سازمانی بر تمایل بر ترک خدمت». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مدیریت دولتی، دانشگاه تهران. 1375

سرمد سعیدی، سهیل؛ جمشیدیان، محمد امین. «بررسی تاثیر بازاریابی داخلی بر بازارگرایی و عملکرد سازمانهای خدماتی: مطالعه موردی شعب بانک رفاه در شهر اراک»، مجله مدیریت بازاریابی، شماره 18، 106-91. 1392.

شکرزاده، صادق. «تعهد در سازمان‌های آموزشی»، فصلنامه مدیریت در آموزش و پرورش، دوره هشتم، شماره 32. 1381

صالحی صدقیانی؛ پانته آ. تاج‌زاده نمین، ابولفضل؛ داروئیان، سهیلا.«اثرات بازاریابی داخلی بر تعهد سازمانی هولدینگ اتکا»، مطالعات کمی در مدیریت، سال 5، شماره 1، 224-195. 1393.

صفری، علی؛ رادی، فائژه. «بررسی تاثیر بازاریابی داخلی بر کیفیت خدمات با در نظرگرفتن نقش میانجی رفتارهای شهروندی و تعهد سازمانی»، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، سال 23، شماره 76، 116-81. 1393.

عزیز نژاد، بهاره . «بررسی میل به ماندن کارکنان اداری در دانشگاه براساس کیفیت سرپرستی و تعهد سازمانی» .کنفرانس بین‌المللی مدیریت چالش‌ها و راهکارها، شیراز. 1392.

علیزاده، ابراهیم، «عوامل موثر بر تمایل ترک خدمت کارکنان».
دو ماهنامه توسعه منابع انسانی پلیس، سال 4، شماره 11،
صص 89-73. 1386.

گل پرور، محسن؛ عریضی، حمیدرضا؛ علی محمدی، سهراب. «رابطه میان ابعاد تعهد سازمانی و رضایت از سرپرست و همکاران با تمایل به ترک خدمت با تاکید بر جایگزین‌های شغلی به عنوان متغیر میانجی». دو ماهنامه علمی پژوهشی دانشگاه شاهد، سال 18، دوره جدید، شماره 2-47، 406-395. 1389.

ممی‌زاده، جعفر. «ترک خدمت در سازمان بررسی علل،عوارض و عواقب آن». توسعه مدیریت، شماره 44، 38-32. 1381.

Berman, S. Social consciousness and the Development of Social Responsibility. Albany, NY: State University of New York Press. 1993.

Caruana, A.& Calleya, P. The effect of internal marketing on organizational commitment among retail bank managers. International Journal of Bank Marketing, Vol.16, N. 3, PP.108-116. 1998.

Cotton, J.& Tuttle, J. Employee turnover: a meta-analysis and review with implication for research. Acad. Manage. Rev. Vol.11, N. 1, PP. 55–70. 1986.

Dennis, J. C. The managerial implications of the learning organization: a new tool for internal marketing. Journal of Services Marketing,N. 9,PP.43-51. 1995.

Fisscher, O.& Nijhof, A. Implication of business ethics for quality management. The TQM ‎Magazine,Vol. 17, N. 2, PP.150-160.‎ 2005.

Ford, M. E. Social cognition and social competence in adolesence. developmental psychology.Vol. 18, PP. 323-340. 1985.

Gilligan, C. In a different voice. Cambridge, Harvard University Press.‎ 1982.

Gronroos,C. Service management and marketing:a customer relationship management approach. John Wiley, second edition. 2000.

Hogg, G.& Carter, S. Employee attitudes and responses to internal marketing, internal marketing: directions for management. Richard J. Varey and Barbara R Lewis (Eds), Routledge, London,PP.24-109. 2000.

Hom, P.W.& Griffeth, R. Employee turnover . Cincinnati, Ohio: South western college publishing. 1995.

Hui, C. Lee, C.& Rousseau, D.M. Psychological contract and organizational citizenship behavior in China: Investigating generalizability and instrumentality. Journal of Applied Psychology, Vol.89, N. 2, PP. 311-321. 2004.

Hur,W.M. Kim, H.& Woo, J.How CSR leads to corporate brand equity: mediating mechanisms of corporate brand credibility and reputation. Journal of Business Ethics,Vol.125, Iss.1, PP.75-86. 2014.

Ismail, W. & Sheriff, N.M, The effect of internal marketing on organizational commitment: an empirical study in banking sector yemen, Vol.15, No.1, PP.68-98, 2017.

Jamali, D.& Mirshak, R. Corporate social responsibility theory and practice in a developing country context, Journal of Business Ethics. Vol.72, PP.243–262. 2006.

Jara millo, F., Mulki, J. & Marshall, G.A meta-analysis of the relationship between organizational commitment and salesperson job performance: 25 years of esearch. Journal of Business Research, 58(6), 705–714. 2005.

Kim,J. Song, H.J& Lee, C.K. Effects of corporate social responsibility and internal marketing on organizational commitment and turnover intentions. International Journal of Hospitality Management , N. 55, PP. 25–3. 2016.

Ladelskey Limor, K. & Weisberg, J , The effect of internal marketing on turnover intentions in knowledge workers in the it sector.Vol, 8, No.1, PP.290-326. 2018.

Lantos, GP. The boundaries of strategic corporate social responsibility. Journal of Consumer Marketing, Vol.18, N. 2, PP.595-630.2001.

Lee, C.K. Song, H.J. Lee, H.M. Lee, S.& Bernhard, B.J. The impact of CSR on casino employees’ organizational trust, job satisfaction, and customer orientation: An empirical examination of responsible gambling strategies. Int.J. Hospitality Manage.Vol. 33, pp. 406–415. (2013).

Martinez Serna, M.D. Martinez, E.V. Guzman, G.M,& Carrilo, P.M. Impact of Internal Marketing, Organizational Commitment and Organizational Learning in the Innovation of SMES in Mexico. Nternational Business Management, Vol.11,Issue. 2, P. 432-443.(2017).

Mensah, H.K, Agyapong, A. & Nuertey, D. The effect of corporate social responsibility on organizational commitment of employees of rural and community banks in ghana. Cogent Business & Management, Vol.4, Issue.1, PP.1-19. (2017).

Peterson, D.K. The relationship between perceptions of corporate citizenship and organizational commitment. Bus. Soc. Vol.43, N3, PP.296–319. (2004).

Prutina, Z. The effect of corporate social responsibility on organizational commitment. Management, Vol. 21, PP. 227-248. (2016).

Rafiq, M.& Ahmed, P.K. Advances in the IM concept: Definition, synthesis, and extension. Journal of Services Marketing, Vol.14, No.6, PP.449-462. (2000).

Ramos, W.J. Internal marketing (IM) dimensions and organizational commitment (OC) of Universal Banks’ employees, Proceedings of the Second Asia-Pacific Conference on Global Business, Economics, Finance and Social Sciences, PP.10-12 . (2015).

Vakola, M. & Nikolaou, I. Attitudes towards Organizational Change: What is the Role of Employees, Stress and Commitment?" Journal of Employee Relation,Vol. 25, N. 2, PP.160–174. . (2005).

Sheth, hell. Beyond the game: corporate social responsibility in the sports industry. A thesis submitted to the faculty of the University of North Carolina at Chapel Hill.1-128. (2006).

Varey, R. J. A model of internal marketing for building and sustaining a competitive service advantage. Journal of Marketing Management, Vol.11, N. 1–3, PP. 25–40. (1995).

Varey, R.J.& Lewis, B.RA broadened conception of internal marketing. European Journal of Marketing, Vol. 33, No. 9/10 ,PP. 926-944. (1991).

Weng, Q. McElroy, J. C. Morrow, P. C.& Liu, R. The relationship between career growth and organizational commitment, Journal of Vocational Behavior, Vol.77, PP.391–400. (2010).