مطالعه تطبیقی کشورهای توسعه یافته در نگهداری ذخایر اضطراری کالا و ارایه پیشنهاداتی برای ایران

نوع مقاله : پژوهشی (کاربردی)

نویسندگان

1 دانشیار، عضو هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی

2 استادیار موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی

چکیده

یکی از مهم‌ترین وظایف دولت‌ها، حصول اطمینان از برآورده شدن نیازهای اساسی جوامع به مواد غذایی و نیازهای بخش‌های تولیدی و خدماتی حیاتی به اقلام کالایی مهم در شرایط وقوع بحران است. در کشورهای توسعه‌یافته‌ اروپا، آمریکای شمالی و اقیانوسیه، سه نوع رویکرد قالب در این زمینه مشاهده است. در رویکرد اول، نیازهای مزبور با استفاده از ذخایر اضطراری نگهداری شده برای انواع اقلام غذایی و غیرغذایی مهم برطرف می‌شوند. اما در دو رویکرد دیگر بدون نگهداری ذخایر، از سازوکارهای متفاوتی برای تأمین نیازهای کشورها بهره می‌گیرند. در رویکرد دوم، دولت‌های مرکزی یا بر همکاری نهادها و دولت‌های محلی در زمان بحران اتکا می‌کنند و یا قوانین به دولت‌ها اجازه می‌دهد تحت شرایط خاصی مستقیما در زمان بحران اقدام به خرید مواد غذایی مورد نیاز نموده و بعدا هزینه آن را به طرف‌های مربوطه بپردازند. در رویکرد سوم، دولت‌ها صرفا بر سازوکارهای بازار آزاد اتکا کرده و تنها در صورت ضرورت اقدام به مداخله می‌کنند. با توجه به اجرای سیاست نگهداری ذخایر راهبردی کالاهای اساسی و اقلام دارویی و پزشکی در ایران، پژوهش حاضر به بررسی تجربیات آن دسته از کشورهای توسعه‌یافته که از سیاست مشابهی بهره می‌گیرند، می‌پردازد. در این راستا، پس از تبیین و تحلیل سازوکارهای مدیریت و نگهداری ذخایر اضطراری در پنج کشور فنلاند، آلمان، جمهوری چک، اسلوونی و ایالات متحده، پیشنهاداتی برای بهبود اجرای سیاست‌های نگهداری ذخایر راهبردی در کشور ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


شرکت مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران (1398)، خلاصه گزارش عملکرد شرکت بازرگانی دولتی ایران، سال 1397.
میاندوآبچی، ا. و آقاجانی (1399)، «ذخایر راهبردی محصولات کشاورزی: مطالعه تطبیقی تجارب کشورهای آسیایی و ارائه پیشنهاداتی برای ایران»، دوماهنامه بررسیهای بازرگانی، در حال چاپ.
میرباقری، و.؛ برادران نصیری؛ امامی و حسینی ثابت (1394)، «ذخیرهسازی محصولات اساسی در شرایط پساتحریم»، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 14618، دیماه 1394.
نصر اصفهانی، ا. (1397)، «تحلیل چالشهای مدیریت ذخایر غلات در جهان و ارائه راهبردها»، وزارت جهاد کشاورزی، موسسه پژوهشهای برنامهریزی اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی.
نصراصفهانی، ا.؛ امجدی؛ شاهی و جیران (1394)، «گزارش تحلیلی نحوه تعیین اقلام و میزان ذخایر راهبردی محصولات کشاورزی»، موسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی.
Administration of State Material Reserves, https://www.sshr.cz/.
Agency of the Republic of Slovenia for Commodity Reserves, https://www.dbr.si/.
Ben-Yehuda, T. (2015). An Emergency Food Authority: The Case of Israel and a Comparative Survey, The Knesset Research and Information Center.
Caballero-Anthony M., P.S. Teng P., Shrestha, M., Nair, T. & Lassa J.A. (2015). Public Stockpiling and Food Security, Policy Brief, Nanyang Technological University.
Ernährungsvorsorge, https://www.ernaehrungsvorsorge.de/.
FAO (2020). Statistical Yearbook 2020, http://www.fao.org/.
Federal Office for Agriculture and Food, Our Topics, www.ble.de.
Finlex Data Bank, www.finlex.fi.
Finnish Medicines Agency, www.fimea.fi.
Folkers, A. (2019). Freezing time, preparing for the future: The stockpile as a temporal matter of security, Security Dialogue, 50 (6), 493-511.
Food and Water Watch (2014). Grain Reserves: Common-Sense Farm Policy, https://www.foodandwaterwatch.org/.
Härtel, I., & Ren, D. (2018). Handbook of Agri-Food Law in China, Germany, European Union: Food Security, Food Safety, Sustainable Use of Resources in Agriculture, Springer.
Maunder, N. (2013). Social protection and resilient food systems, Summary 6: The role of food reserves, www.odi.org
Musselli, I. (2017). Agriculture, Price Stabilisation and Trade Rules: A Principled Approach, Brill Nijhoff, Leidenm Boston.
National Emergency Supply Agency, www.nesa.fi
Public Health Emergency, Strategic National Stockpile, https://www.phe.gov.
Shardi, H. (2020, April 10). Finland opens secret warehouses of the Cold War. The Union Journal, https://theunionjournal.com.
USDA (2017). Foods Program Disaster Manual, September 2017, www.usda.gov.
USDA (2020a). FNS Nutrition Programs, Food and Nutrition Service, https://www.fns.usda.gov/.
USDA (2020b). FNS-101: Disaster Assistance, Food and Nutrition Service, https://www.fns.usda.gov/.
USDA (2020c). USDA Foods Expected to be Available, Food and Nutrition Service, https://www.fns.usda.gov/.
World Bank (2012). Using Public Foodgrain Stocks to Enhance Food Security, Economic Sector Work, Report Number 71280-GLB, https://documents.worldbank.org/.