بخشی، ا (1392). بررسی ظرفیتهای ناشی از مرز استان خراسان جنوبی با افغانستان در تحقق اقتصاد مقاومتی. دانش انتظامی خراسان جنوبی، 2(4)، 77-98.
پورغلامی، ط (1401). افق همکاریهای اقتصادی ایران و افغانستان. مطالعات راهبردی جهان اسلام، 23(4)، 131-158.
تاجبخش، ش.، و فاضلی، م (١٣٩٥). ایران و روابط با افغانستان پس از توافق هستهای دورهای جدید برای تعامل سازنده؟. مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی، 6(20)، 193-204.
تقیپور کندسر، م.، بایزید نژاد، د.، و ولیزاده، ع (1402). بررسی عوامل موثر بر تجارت محصولات کشاورزی میان ایران و روسیه با استفاده از مدل جاذبه. اقتصاد وامنیت غذایی، 1(1)، 73-85.
جعفری سرشت، د.، سلمان پور، ع.، و شکوهی فرد، س (1398). اثر امنیت اقتصادی و تجارت خارجی بر رشد اقتصادی (مطالعه موردی: کشورهای منتخب عضو کنفرانس اسلامی). اقتصاد و بانکداری اسلامی، 8(27)، 157-174.
http://mieaoi.ir/article-1-846-fa.html
چشم اغلیده، م.، آماره، ر.، و محنتفر، ی (1404). مدل گرانشی کارایی تجارت خارجی ایران با کشورهای منطقه منا. سیاستها و تحقیقات اقتصادی، 4(3)، 107-133.
https://doi.org/10.22034/jepr.2025.143141.1237
چنگیزی کچکلو، خ.، گنجیاو، گ.، و عباساو، و (1403). ظرفیت تجاری و چشمانداز توسعه در روابط تجاری جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان با استفاده از مدل جاذبه. مطالعات کشورها، 2(3)، 353-377.
https://doi.10.22059/jcountst.2024.370214.1094.
حسینی، ع.،. و مهدوی، ا (1402). بررسی تراز تجاری افغانستان با بزرگترین شرکای تجاری آن با تاکید بر آزمون (پدیده منحنی جی). اقتصاد باثبات، 4(1)، 115-129.
https://doi.10.22111/sedj.2023.45297.1329.
خانزاده، م.، و رزم آهنگ، م. (1403). بررسی نحوه برقراری تجارت راهبردی ایران با کشورهای اتحادیه اقتصادی اوراسیا؛ با تمرکز بر روسیه و قزاقستان (کاربرد مدل جاذبه). تحلیلها و اندیشههای اقتصادی، 1(3)، 31-52.
https://doi.10.22034/eaai.2025.2036370.1020.
خوشمردان، ع. ا. (1400). روابط ایران و افغانستان (با تأکید بر مراودات تجاری). امنیت اقتصادی، 9(9)، 81-96.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17354188.1400.9.9.6.4.
ژاله رجبی، م.، مقدسی، ر.، و اسلامی، م. ر (1396). بررسی اثر سیاستگذاریهای اقتصادی بر هزینههای تجارت دوجانبه ایران (مقایسه تجارت کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه). سیاستگذاری اقتصادی، 9(17)، 1-27.
https://doi.org/10.29252/jep.9.17.1
سازور، ه.، نیکو قدم، م.،. فاروجی، م. د (1398). اثر متقابل تجارت خارجی و سرمایهگذاری مستقیم خارجی بر روی رشد اقتصادی ایران. بررسی مسایل اقتصاد ایران، 6(2)، 67-93.
https://doi.org/10.30465/ce.2020.5424.
سعادت، ر.، و محسنی، ن (1393). بررسی همگرایی اقتصادی میان ایران و کشورهای حوزه دریای خزر (کاربرد مدل جاذبه). پژوهشنامه بازرگانی، 19(73)، 29-54.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350794.1393.19.73.2.0.
سوری، ا. ر.، و تشکینی، ا (1392). عوامل موثر بر تجارت متقابل ایران با بلوکهای منطقهای. پژوهشنامه بازرگانی، 17(68)، 33-58.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350794.1392.17.68.2.0.
سوری، ع (1403). اقتصادسنجی پیشرفته (همراه با کاربرد STATA و EViews). چاپ چهارم، جلد دوم، تهران: فرهنگ شناسی.
شاه حسینی، س.، مروت، ح.، و قایمی، ز (1400). تاثیر انترنت بر تجارت دوجانبه ایران: رویکرد مدل جاذبه تعدیل شده. پژوهشنامه بازرگانی، 26(101)، 67-98. https://doi.org/10.22034/ijts.2021.246918
شکیبایی، ع.، و شاه سنایی، ح (1391). بررسی همگرایی اقتصادی و همزمانی چرخههای تجاری در گروه شانگهای. پژوهشها و چشماندازهای اقتصادی، 12(3)، 89-105.
https://doi.20.1001.1.17356768.1391.12.3.8.7.
طیبی، س. ک.، و آذربایجانی، ک (۱۳۸۰). بررسی پتانسیل تجاری موجود میان ایران و اوکراین: به کارگیری یک مدل جاذبه. پژوهشنامه بازرگانی، (21)، ۸۲-۱۶۱.
عبداللهی، خ (1404). بررسی فرصتهای همکاری تجاری بین استان اردبیل و کشورهای همسایه و تحلیل تاثیر آن بر توسعه اقتصادی استان. بیستمین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای نوین در مدیریت، اقتصاد، حسابداری و بانکداری. گرجستان، تفلیس (31 تیر 1404)، اکادمی بینالمللی علوم و مطالعات گرجستان.
غلامی، ع (۱۳۸۵). تحلیل آثار آزادسازی تجاری جمهوری اسلامی ایران با کشورهای مسلمان (دلالتهای مدل جاذبه). اندیشه صادق، 7(22)، 3-26.
گجراتی، د. ن (1397). اقتصادسنجی کاربردی (همراه با نرم افزارهای Eviews و Stata). ترجمه نادر مهرگان و لطفعلی عاقلی (چاپ چهارم). تهران: نشر نور علم.
----------- (1396). مبانی اقتصادسنجی. ترجمه حمید ابریشمی (چاپ دوازدهم، جلد دوم). تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
لطفی، ح (۱۳۹٤). تحلیل ژئوپلیتیکی روابط افغانستان و ایران؛ چالشها و فرصتها. پژوهشنامه خراسان بزرگ، 6(19)، 57-76.
ماهگل، ش.، زارعی، غ.، و روان بد، ا (1404). چالشها و فرصتهای سیاست خارجی ایران در قبال افغانستان (مطالعه موردی: حکومت طالبان). اندیشههای نو در علوم جغرافیایی، 3(7)، 53-72.
https://doi.org/10.71787/1071787/ntigs.2025.1183182.
مهرگان، ن.، غفاریفرد، م.، و کاظمی، م (1401). نقش تحریمهای اقتصادی در تجارت بین ایران و افغانستان. اقتصاد و بانکداری اسلامی، 11(38)، 281-305.
http://mieaoi.ir/article-1-1097-fa.html.
موسوی جهرمی، ی.، شایگانی، ب.، نورانی آزاد، س.، و حیدری، م (1401). بررسی اثر شکاف تکنولوژی بر تجارت بخش صنعت با استفاده از مدل جاذبه. اقتصاد و تجارت نوین، 17(3)، 139-164.
https://doi.10.30465/jnet.2022.40182.1851.
میرزاد، س. ث.، زراعتکیش، ی.، کمالی، م.، و محبی، م (1404). مطالعه عوامل موثر بر تجارت ایران با کشورهای همسایه عضو شورای همکاری خلیج فارس با استفاده از مدل جاذبه. اقتصاد و مدیریت شهری، 13(52)، 15-29.
http://iueam.ir/article-1-2233-fa.html.
هراتی، ج.، بهراد امین، م.، و کهرازه، س (1394). بررسی عوامل مؤثر بر صادرات ایران (کاربرد الگوی جاذبه). پژوهشهای رشد و توسعه اقتصادی، 6(21)، 29-46.
وثوقی، س.، شاه منصوری، ت. م.، شاهسواری، م.، و رایان پور، ع (۱۳۹۰). امکانسنجی ایجاد ترتیبات تجاری منطقهای بین ایران و کشورهای منطقه آسیای مرکزی. پژوهشنامه بازرگانی، 15(60)، 135-163.
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350794.1390.15.60.5.3.
یعقوبی منظری، پ.، و رضایی، م. (1397). شناسایی بازارهای هدف کالای صنعتی با فناوری بالای ایران در کشورهای اسلامی. اقتصاد و بانکداری اسلامی، 7(24)، 89-110.
http://mieaoi.ir/article-1-732-fa.html.
Abdollahi, Kh. (2025). Opportunities for trade cooperation between Ardabil province and neighbouring countries and its impact on the economic development of the province.
20th International Conference on Modern Research in Management, Economics, Accounting and Banking. (Tbilisi, Georgia, 22 July 2025). International Academy of Science & Studies of Georgia. [In Persian].
Afolabi, L.O., Aznin A.B.N., & Izraf A.A.M. (2017). ECOWAS regional integration and trade effect: A dynamic panel cointegration method using the gravity model. International Journal of Economic Perspectives, 11(1), 165-172. http://www.econ-society.org.
Akram, H.W., Ahmad, A., Dana, L.P., Khan, A., & Akhtar, S. (2024). Do trade agreements enhance bilateral trade? Focus on India and Sri-Lanka. Sustainability, 16(2), 1-29. https://doi.org/10.3390/su16020582.
Anderson, J.E., & Van Wincoop, E. (2003). Gravity with gravitas: A solution to the border puzzle. American Economic Review, 93(1),170-192. https://doi.org/10.1257/000282803321455214.
Bakhshi, A. (2013). Investigating Potentiality of Southern Khorasan Borders with Afghanistan in Fulfilling Resistive Economy. Southern Khorasan Disciplinary Knowledge, 2(4), 77-98. [In Persian].
Benedictis, L.D., & Vicarelli, C. (2004). Trade Potentials in Gravity Panel Data Models. Topics in Economic Analysis & Policy, 5(1), 1-33. https://doi.org/10.2139/ssrn.506562.
Changizi-e-Kecheklu, Kh., Gangiov, G., & Abbasov, V. (2024). Investigation of commercial potential and prospects of development in Iran-Azerbaijan business relations using gravity model. Countries Studies, 2(3), 353-377. [In Persian]. https://doi.10.22059/jcountst.2024.370214.1094.
Cheshm Aghlideh, M., Amareh, R., & Mehantfar, Y. (2025). The Gravity Model of Iran’s Foreign Trade Efficiency With MENA Countries. Economic Policies and Research, 4(3), 107-133. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/jepr.2025.143141.1237.
Deardorff, A.V. (1998). Determinants of bilateral trade: Does gravity work in a neoclassical world? University of Chicago Press, pp: 7-32. ISBN: 0-226-25995-1. www.nber.org/chapters/c7818.
Ghaffaryfard, M., Habibi, A., & Kwashie, J. (2023). Investigating the impact of economic sanctions on Iran-Ghana Trade. The Open Access Journal of Resistive Economics, 11(2), 52-65. https://doi.10.22034/oajre.2023.173430.
Gholami, A. (2006). An Analysis of the Impact of Free Trade Relations of the I.R. of Iran with Moslem Countries. Islamic Law Research Journal, 7(22), 3-26. [In Persian].
Gujarati, D. N. (2018). Applied Econometrics with EViews and Stata. Translated into Persian by Nader Mehregan & Lotfali Aghli (4th Ed). Tehran: Noore Elm Publication.
----------------- (2017). Foundations of Econometrics. Translated into Persian by Hamid Abrishami (Vol. 2, 12th Ed). Tehran: University of Tehran Press.
Harati, J., Behrad Amin, M., & Kahrazeh, S. (2015). A Study of the Factors Affecting Iran’s Export (Gravity Model Application). Economic growth and development research, 6(21), 29-46. [In Persian].
Head, K., & Mayer, T. (2014). Gravity equations: Workhorse, toolkit, and cookbook. In Handbook of international economics, 4(c),131-195. https://doi.org/10.1016/B978-0-444-54314-1.00003-3.
Hussaini, A., & Mahdavi, A. (2023). Examining Afghanistan’s trade balance with its largest trading partners with emphasis on the test (J-curve phenomenon). Stable Economy Journal, 4(1), 115-129. [In Persian]. https://doi.10.22111/sedj.2023.45297.1329.
Ignatiev, P. (2015). Afghanistan: Balancing between Pakistan and Iran. Indian Journal of Asian Affairs, 27-28(1/2), 43-62. https://www.jstor.org/stable/43857991.
Ishtiaq, H., Ghaffaryfard, M., & Kazemi, S.M. (2022). Investigating the impact of economic sanctions on the Iran-Afghanistan trade (2004-2018). Journal of World Sociopolitical Studies, 6(1), 29-60. https://doi.org/10.22059/wsps.2022.340260.1289.
Jafari Serasht, D., Salmanpour, A., & Shokouhifard, S. (2019). The Effect of Economic Security and Foreign Trade on Economic Growth (Case Study: Selected Countries of OIC). Islamic Economics & Banking, 8(27), 157-174. [In Persian]. http://mieaoi.ir/article-1-846-fa.html.
Jalerajabi, M., Moghaddasi, R., & Eslami, M. (2017). The Effect of Economic Policies on Iran’s Bilateral Trade Costs: A Comparison of Developed and Developing Countries. The journal of Economic policy, 9(17), 1-27. [In Persian]. https://doi.org/10.29252/jep.9.17.1.
Khan, MS. (2022). Absorptive capacities and economic growth in low and middle-income economies. Structural Change and Economic Dynamics, 62(c), 156-188. https://doi.org/10.1016/j.strueco.2022.03.015.
Khanzadeh, M., & Razmahang, M. (2024). Analyzing the Strategic Trade Relations between Iran and the Eurasian Economic Union Countries: Focus on Russia and Kazakhstan (Application of the Gravity Model). Economic Analysis and Ideas, 1(3), 31-52. [In Persian]. https://doi.10.22034/eaai.2025.2036370.1020.
Khoshmardan, A.A. (2021). Iran-Afghanistan relations with an emphasis on trade interactions. Economic Security, 9(9), 81-96. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17354188.1400.9.9.6.4.
Krugman, P. (1991). Geography and trade. Cambridge. MIT Press. 1991b. Increasing returns and economic geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483-499. https://doi.org/10.1086/261763.
Lotfi, H. (2015). A Geopolitical Analysis of Iran-Afghanistan Relations: Challenges and Opportunities. Journal of Greater Khorasan, 6(19), 57-76. [In Persian].
Mahgol, S., Zarei, G., & Ravanbod ,A. (2024). Challenges and Opportunities in Iran’s Foreign Policy towards Afghanistan (Case Study: Taliban Regime). New Ideas in the Geographical Sciences, 3(7), 53-72. [In Persian]. https://doi.org/10.71787/1071787/ntigs.2025.1183182.
Marti, L., Puertas, R., & García, L. (2014). The Importance of the Logistics Performance Index in International trade. Applied Economics, 46 (24), 1-27. https://doi.org/10.1080/00036846.2014.916394.
Martin, C. (2025). Aid for trade at a crossroads: Building partnerships for trade and sustainable development. OECD Development Co-operation Working Paper. Paris: OECD Publishing, (118), 1-56. https://doi.org/10.1787/a991872b-en.
McCallum, J. (1995). National Borders Matter: Canada-US. Regional Trade Patterns. The American Economic Association, 85(3), 615-623. http://www.jstor.org/stable/2118191.
Mehregan, N., Ghaffary Fard, M., & Kazemi, M. (2022). The role of economic sanctions in trade between Iran and Afghanistan. Islamic Economics and Banking, 11(38), 281-305. [In Persian]. http://mieaoi.ir/article-1-1097-fa.html.
Mirzad, S.S., Zeraat Kish, Y., kamali, M., & Mohebimih, M. (2025). Study of factors affecting Iran’s trade with neighboring Gulf Cooperation Council member countries using the gravity model. Urban Economics and Management, 13 (52), 15-29. [In Persian]. http://iueam.ir/article-1-2233-fa.html.
Mousavi Jahromi, Y., Shaygani, B., Noraniazad, S., & Heydari, M. (2022). Investigating The Effect of Technology Gap on industrial Trade: Using Gravity Model. New Economy and Trade, 17(3), 141-164. [In Persian]. https://doi.10.30465/jnet.2022.40182.1851.
Pourgholami, T. (2022). The Horizon of Economic Cooperation between Iran and Afghanistan. Islamic World Strategic Studies, 23(4), 131-158. [In Persian].
Rana, R., Sharma, M., & Sing, A. (2021). Technology Gap: Information and communication technology trade and sustainability issues in India. Handbook of Research on Developing Circular, Digital and Green Economies in Asia. Publisher: IGI Global, pp: 415-438. https://doi.10.4018/978-1-7998-8678-5.ch021.
Saadat, R., & Mohseni, N. (2015). The Survey of Economic Integration among Caspian Sea Countries (Gravity Equation Model). Journal of Trade Studies, 19(73), 29-54. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350794.1393.19.73.2.0.
Sazvar, H., Nikooghadam, M., & Farooji, M. D. (2020). The Interaction of Foreign Trade and Foreign Direct Investment on Iran’s Economic Growth. Journal of Iranian Economic Issues, 6(2), 67-93. [In Persian]. https://doi.org/10.30465/ce.2020.5424.
Shahhosseini, S., Morovat, H., & Ghaemi, Z. (2022). The Impact of Internet on Iran’s Bilateral Trade; Modified Gravity Model Approach. Journal of Trade Studies, 26(101), 67-98. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/ijts.2021.246918.
Shakibai, A., & Shahsanai. H. (2012). Economic Integration and Synchronization of Business Cycles in Shanghai Group. Economic Research and Perspectives, 12(3), 89-105. [In Persian]. https://doi.20.1001.1.17356768.1391.12.3.8.7.
Sori, A. (2024). Advanced Econometrics (with applications using STATA & EViews). (Vol. 2, 4th Ed). Tehran: Farhang Shenasi Publication. [In Persian].
Sori,A., Tashkini, A. (2013). Factors Affecting Bilateral Trade between Iran and Regional Blocs. Journal of Trade Studies, 17(68), 33-58. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350794.1392.17.68.2.0.
Tadjbakhsh, S., & Fazeli, M. (2016). Iran’s relations with Afghanistan after nuclear deal A new era of constructive interaction. Journal Strategic Studies of Public Policy, 6(20), 193-204. [In Persian].
Taghipour Kandasar, M., Bayazid Nejad, D., & Valizadeh, E. (2023). Investigating the Factors Affecting the Trade of Agricultural Products between Iran and Russia using the Gravity Model. Economics and Food Security, 1(1), 73-85. [In Persian].
Tayebi, S. K., & Azarbaijani, K. (2001). An investigation of the existing trade potential between Iran and Ukraine: Applying a gravity model. Journal of Trade Studies, (21), 82-161. [In Persian].
Tinbergen, J. (1960). Optimum savings and utility maximization over Time. Econometrica, 28(2), 481-489. http://hdl.handle.net/1765/8103.
Toufiqul Huq Sowrov, S.M. (2024). Trade openness, tariffs and economic growth: An empirical study from countries of G-20. Papers 2405.08052_arXiv.org, pp: 1-36. https://doi.org/10.48550/arXiv.2405.08052.
Vosoghi, S., Shahmansori, T., Shahsavari, M., & Rayanpour, E. (2011). Evaluation of the Possibility of Establishing Regional Commercial Ties between Iran and Central Asian Countries. Journal of Trade Studies, 15(60), 135-163. [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350794.1390.15.60.5.3.
Wani, N.H, Rahman, A., Grover, V., Mirzakhidova, S., & Rasa, M.M. (2024). Regional trade expansion opportunities in Central and South Asia: exploring trade complementarity, diversification and similarity. Cogent Economics & Finance, 12 (1), 1-19. https://doi.org/10.1080/23322039.2024.2363461.
Xin, G., Khan, H., & Ling, X. (2024). The impact of BRICS trade facilitation on China’s import and export trade in agricultural products. Frontiers in Sustainable Food Systems, pp:1-12. https://doi.org/10.3389/fsufs.2024.1397350.
Yaghoubi Manzari, P., & Rezaei, M. (2018). The Definition of Export Markets for Iran’s High- Tech Manufacturing Goods in Islamic Countries. Islamic Economics and Banking, 7(24), 89-110. [In Persian]. http://mieaoi.ir/article-1-732-fa.html.
