بررسی‌های بازرگانی

بررسی‌های بازرگانی

موانع ساختاری و نهادی کاربست اوراق گام در صنعت فولاد ایران؛ تبیین نقش پیچیدگی شبکه و ریسک سرایت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حامد عادلی نیک 1
حسنعلی قنبری ممان 2
مرتضی تهامی‌پور زرندی 2
محمدحسین پورکاظمی 3
1 دانشجوی دکتری اقتصاد پولی دانشکده اقتصاد .علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد .علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشیار دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی
10.22034/bs.2026.2089427.3244
چکیده
این پژوهش با هدف واکاوی «کاربست انتقال اعتبار» در زنجیره تأمین صنعت فولاد ایران، نقش ابزارهای نوین نظیر «اوراق گام» را در مدیریت سرمایه در گردش بررسی می‌کند. مسئله اصلی، شناسایی مرز بهینه کاربست این ابزارها در شبکه‌های چندلایه است که در آن هزینه‌های نهادی و ریسک‌های شبکه‌ای، منافع مالی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند. با اتخاذ رویکردی تحلیلی–کیفی و بهره‌گیری از نظریات اقتصاد نهادی و تحلیل شبکه‌های تولید، این مطالعه نشان می‌دهد که موفقیت انتقال اعتبار نه تابع گسترش کمی، بلکه وابسته به «ساختار همبستگی تولید» و جایگاه ابزار در گره‌های گلوگاهی (حلقه لنگر) است. یافته‌ها حاکی از آن است که عمق مؤثر انتقال اعتبار، تابعی از فاصله اعتباری تا گره لنگر است. افزون بر این، «عدم تقارن اطلاعاتی» و «هزینه‌های معاملاتی» در لایه‌های عمیق زنجیره، مرزی تحت عنوان ایجاد می‌کند که فراتر از آن، کارایی ابزارها کاهش می‌یابد. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که اوراق گام به دلیل نااطمینانی در نرخ تنزیل و محدودیت نقدشوندگی، در حلقه شمش فولاد در مقایسه با اعتبار اسنادی (LC) از نفوذ کمتری برخوردار است. در نهایت، پژوهش پیشنهاد می‌کند که سیاست‌گذاری در این حوزه باید به‌جای تمرکز بر بنگاه‌های منفرد، با رویکردی شبکه‌محور و مبتنی بر تثبیت نقدینگی در گلوگاه‌های استراتژیک صورت گیرد.
کلیدواژه‌ها
اوراق گام/ تامین مالی زنجیره تامین/ تامین مالی در عمق/ زنجیره فولاد ایران

عنوان مقاله English

Structural and Institutional Barriers to the Application of Supply Chain Finance Instruments in the Iranian Steel Industry: A Case Study of Gaam Bonds — Explaining the Role of Network Complexity and Contagion Risk

نویسندگان English

Hamed Adeli Nik 1
Hasan Ghanbari Maman 2
Morteza Tahami Pour 2
mohamad hosein pourkazemi 3
1 PhD Candidate in Monetary Economics, Faculty of Economics and Political Sciences, Shahid Beheshti University
2 Assistant Professor in Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University, haghanbari@ sbu.ac.ir
3 Assistant Professor in Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University
چکیده English

This study investigates the “credit transmission capacity” within the supply chain of Iran’s steel industry, with a particular focus on the role on the role of innovative financial instruments such as “Gaam Bonds” in managing working capital. The central research question concerns the identification of the optimal threshold for applying these instruments in multi-tier supply networks, where institutional costs and systemic risks may outweigh financial benefits. Adopting an analytical-qualitative approach and drawing upon theories of institutional economics and production network analysis, this study demonstrates that the success of credit transmission is not merely a function of quantitative expansion, rather, it fundamentally depends on the “production correlation structure” and the positioning of the instrument within key “anchor” nodes of the network. The findings reveal that the effective depth of credit transmission is a function of the distance from the anchor node. Furthermore, “information asymmetry” and “transaction costs” in deeper supply tiers create a threshold, denoted as d∗d^*d∗, beyond which the efficiency of these instruments declines. Comparative analysis shows that Gaam Bonds, due to uncertainties in discount rates and liquidity constraints, exhibit lower diffusion in the steel-ingot segment of the supply chain compared to traditional Letters of Credit (LC). Finally, the research suggests that policymaking in this domain should shift from a firm-level perspective toward a network-centric approach, prioritizing liquidity stabilization at strategic bottleneck nodes.

کلیدواژه‌ها English

Gam Bonds
Suooly Chaik finance
Deep Tier Financing
Iranian Steel Industry Supply Chain
1.      Acemoglu, D., Carvalho, V. M., Ozdaglar, A., & Tahbaz‑Salehi, A. (2012). The network origins of aggregate fluctuations. Econometrica, 80(5), 1977–2016.
2.      Babich, V., & Hilary, G. (2020). Distributed ledgers and operations: What operations management researchers should know about blockchain technology. Manufacturing & Service Operations Management, 22(2), 223–240.
3.      Babich, V., & Kouvelis, P. (2020). Introduction to the special issue on research at the interface of finance and operations. Manufacturing & Service Operations Management, 22(1), 1–9.
4.      Camerinelli, E. (2016). Supply chain finance. Journal of Payments Strategy & Systems, 10(2), 114–128.
5.      Choi, T. Y., & Kim, Y. (2005). Structural embeddedness and supplier management: A network perspective. Journal of Supply Chain Management, 41(4), 4–13.
6.      Choi, T. M., Wallace, S. W., & Wang, Y. (2020). Big data analytics in operations management. Production and Operations Management, 29(2), 186–199.
7.      Gelsomino, L. M., Mangiaracina, R., Perego, A., & Tumino, A. (2016). Supply chain finance: A literature review. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 51(4), 348–366.
8.      Gelsomino, L. M., Perego, A., Mangiaracina, R., & Tumino, A. (2019). The deep‑tier supply chain finance framework. Supply Chain Management: An International Journal, 24(5), 670–689.
9.      Global Supply Chain Finance Forum. (2016). Standard Definitions for Techniques of Supply Chain Finance.
10.  Elliott, M., Golub, B., & Jackson, M. O. (2014). Financial networks and contagion. American Economic Review, 104(10), 3115–3153.
11.  Hofmann, E., Strewe, U. M., & Bosia, N. (2018). Supply chain finance and blockchain technology: The case of deep‑tier financing. Springer International Publishing.
12.  Huo, H., & Xue, N. (2023). Financing the three-tier supply chain: Advance payment vs. blockchain-enabled financing mode. Discrete Dynamics in Nature and Society, 2023.
13.  Kouvelis, P., & Xu, F. (2021). A supply chain theory of factoring and reverse factoring. Management Science, 67(10), 6071–6092.
14.  Li, L., Wang, Z., & Zhao, X. (2022). Configurations of financing instruments for supply chain cost reduction: Evidence from Chinese manufacturing companies. International Journal of Operations & Production Management, 42(9), 1384–1406.
15.  Lou, Z., Xie, Q., Shen, J. H., & Lee, C.-C. (2024). Does supply chain finance (SCF) alleviate funding constraints of SMEs? Evidence from China. Research in International Business and Finance, 67, 102067.
16.  Mohammadjani, A., & Valinejad Torkamani, R. (2024(. Developing supply chain finance: Central bank policy approaches. Paper presented at the 31st Annual Conference on Monetary and Exchange Rate Policies, Monetary and Banking Research Institute, Central Bank of the I.R. Iran  (In Persian).
17.  North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge University Press.
18.  Pan, A., Xu, L., Li, B., Ling, R., & Zheng, L. (2022). The impact of supply chain finance on firm capital structure adjustment: Evidence from China. Australian Journal of Management, 48(2), 263–285.
19.  Stiglitz, J. E., & Weiss, A. (1981). Credit rationing in markets with imperfect information. American Economic Review, 71(3), 393–410.
20.  Williamson, O. E. (1985). The Economic Institutions of Capitalism. Free Press.
21.  Wuttke, D. A., Blome, C., Heese, H. S., & Protopappa Sieke, M. (2019). Supply chain finance: Optimal introduction and adoption decisions. International Journal of Production Economics, 216, 224–234.
22.  Wuttke, D. A., Blome, C., & Henke, M. (2013). Focusing the financial flow of supply chains: An empirical investigation of financial supply chain management. International Journal of Production Economics, 145(2), 773–789.
23.  Xu, X., Elomri, A., Kerbache, L., & Omri, A. E. (2021). Impacts of supply chain finance on supply chain performance. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 152, 102394.
24.  Xu, X., Chen, X., & Kou, G. (2018). A systematic review of supply chain finance research. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 121, 193–209.
Yan, N., Sun, B., & Zhang, Y. (2021). Research on deep-tier supply chain finance: A review and future directions. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review

  • تاریخ دریافت 02 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 12 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 12 خرداد 1405