بررسی اثرات معافیت‌های گمرکی و تخفیفات حقوق ورودی بر درآمد گمرکی دولت

نویسندگان

1 عضو هیات علمی و دانشیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه قم

2 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه قم و پژوهشگر ارشد گروه بازرگانی دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس

چکیده

وجود تبصره‌های متنوع و استثنائات گوناگون در قوانین مربوط به بخش تجارت با توجه به ایجاد رانت و مزیت برای بخش یا گروهی خاص همواره با درخواست‌های جدید از سوی سایر بخش‌های اقتصادی به بهانه‌های مختلف مواجه بوده است. اعطای معافیت‌های مالیاتی گسترده بدون دلایل توجیهی، به ناکارایی نظام تجاری و ضعف نظام اجرایی منجر می‌شود که در این راستا ساماندهی معافیت‌های فوق کاملاً ضروری است. از سوی دیگر باید توجه شود که منظور و مقصود اصلی حمایت اعمال شده از طرف قانون‌گذار تقویت و کمک به گروه‌های خاص بوده است و قطع یکباره آن می‌تواند به‌مثابه ضربه‌ای بر آن گروه باشد. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از شیوه مطالعات اسنادی، ضمن برآورد آثار آن بر کاهش درآمد دولت، در پی پاسخ به بررسی تأثیر اعطای معافیت‌های گمرکی و تخفیفات حقوق ورودی با این گستردگی و تنوع  بر اقتصاد کشور است

کلیدواژه‌ها


آمار دریافتی از گمرک با شماره 60298/94/253/22 مورخ 03/04/1394 در پاسخ به نامه 2694/66/14-82 مورخ 23/03/1394 مرکز پژوهشهای مجلس.
آمار دریافتی از ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز به شماره 13299/96/ص مورخ 26/07/1396 در پاسخ به نامه 6530/13000-82 مورخ 06/06/1396 مرکز  پژوهش‌های مجلس.
بنایی، رضا (1381)، «آشنایی با مقررات گمرکی و ترخیص کالا»، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، شرکت چاپ و نشر بازرگانی، تهران.
تاری، فتح اله و همکاران (1389)، تأثیر تعرفه‌ها در واردات (نظام مناسب در تعیین تعرفه کالاهای وارداتی)، مرکز پژوهش‌های مجلس، 159.
توتونچی ملکی، سعید (1393)، «بررسی لایحه بودجه سال 1394 کل کشور 40. مالیات‌ها»، مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارش با شماره مسلسل: 14085.
رئیس‌جعفری مطلق، رسول و سعید توتونچی ملکی (1391)، «بررسی لایحه بودجه سال 1392 کل کشور 43. مالیات‌ها»، مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارش با شماره مسلسل: 12908.
سایت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به نشانی:
 http://www.ichto.ir
سایت سازمان امور مالیاتی استان مازندران به نشانی: http://www.intamedia.ir/ShowNews.aspx?os=dBatjER7mEo=&id=6595ا
صادقی یارندی، سیف‌الله و مسعود طارم‌سری (1385)، ‌فرهنگ توصیفی اصطلاحات تجارت بین‌الملل و سازمان جهانی تجارت، شرکت چاپ و نشر بازرگانی، مؤسسه مطالعات پژوهش‌های بازرگانی، ‌وزارت بازرگانی، تهران.
جلالی موسوی، عاطفه ؛ داریوش ابوحمزه و شهرام حلاج نیشابوری (1393)، «بررسی لایحه بودجه سال 1394 کل کشور 37. طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای»، مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارش با شماره مسلسل: 14082.
غلامی‌با‌غی، سعید (1387)، «نرخ تعرفه بهینه و حمایت از تولید»، مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارش با شماره مسلسل9551.
غلامی باغی، سعید (1391)، «ساماندهی معافیت‌های منطقه‌ای (تخفیف سود بازرگانی برخی بنادر و گمرکات)»، مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارش با شماره مسلسل12738.
قانون امور گمرکی، مصوب 22/08/1390 مجلس و تأیید مورخ 02/09/1390 شورای نگهبان.
قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی‌ ایران و چگونگی برقراری و وصول عوارض و سایر وجوه از تولیدکنندگان کالا، ارائه‌دهندگان خدمات و کالاهای وارداتی، مصوب 22/10/1381 مجلس، تأیید 25/10/1381 شورای نگهبان.
قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی‌ ایران، مصوب 11/6/1383 مجلس، مصوب 16/7/1383 مجمع تشخیص مصلحت نظام.
قانون بودجه سال 1386، مصوب 24/12/1385 مجلس، تأیید 24/12/1385 شورای نگهبان.
قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی‌ایران، مصوب جلسه مورخ 15/10/1389 مجلس و تصویب 25/10/1389 مجمع تشخیص مصلحت نظام.
قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه جمهوری اسلامی‌ ایران، مصوب جلسه مورخ 14/12/1395 مجلس ‌و تصویب 21/12/1395 مجمع تشخیص مصلحت نظام.
قوانین بودجه سنواتی طی سال‌های 94-1392.
قوانین بودجه سنواتی طی سال‌های 1394-1392 و نامه دریافت شده از گمرک با شماره 156736/94/253/22 مورخ 18/8/1394.
ماده 6 قانون ساماندهی مبادلات مرزی مصوب 06/07/1384 مجلس و تأیید مورخ 20 /7 /1384 شورای نگهبان.
ماده (7) قانون هیأت امنای صرفه جویی ارزی در معالجه بیمـاران مصوب 21/9/1378 مجلس و تأیید مورخ 28/9/1378 شورای نگهبان.
ماده (12) قانون رفع برخی از موانع تولید و سرمایه‌گذاری صنعتی مصوب 25/8/1387 مجلس و تصویب 25/8/1387 مجمع تشخیص مصلحت نظام.
بررسی لایحه بودجه سال 1397 کل کشور 31. مالیات بر واردات، شماره مسلسل 15661،  پژوهشهای مجلس، 07/10/1396.
مصوبه شماره 141794/ت 51550 ه مورخ 25/11/1393 هیأت وزیران.
موسوی‌جهرمی، یگانه؛ سیدحسین ایزدی؛ محمدرضا رضوی و فرهاد خدادکاشی (1395)، «ارزیابی تأثیر معافیت‌های مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیات‌های مستقیم بر سرمایه‌گذاری و ورود شرکت‌ها به شهرستان‌های کمتر توسعه‌یافته»، پژوهشنامه مالیات، شماره 32، شماره مسلسل 80.
مهاجری، پریسا و سعید توتونچی ملکی (1395)، «بررسی لایحه بودجه سال 1393 کل کشور 7. بررسی مالیات‌ها»، مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارش با شماره مسلسل13387.
نامه ارسالی از طرف مرکز پژوهش‌های مجلس به گمرک با شماره 2551/66/14-82 مورخ 18/03/1394.
نامه‌ ارسالی از طرف گمرک به مرکز پژوهش‌های مجلس با شماره 58246/94/253/22 مورخ 01/04/1394 و نامه دریافت شده از گمرک با شماره 156736/94/253/22 مورخ 18/8/1394.
نصیری‌اقدم، علی و الهه افروزکلارهی (1395)، «سازمان‌های مناطق آزاد تجاری صنعتی؛ ظرفیتی برای توسعه مناطق محروم و مرزی»، سال سیزدهم، شماره سی و یک.