آسیب شناسی و شناسایی تواناسازهای حمایتی از صادرات شرکت‌های کوچک و متوسط

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان

چکیده

در عصر حاضر در همه کشورهای توسعه‌یافته و در‌حال‌توسعه حرکت به سمت سرمایه‌گذاری روی شرکت‌های کوچک و متوسط [1] افزایش‌یافته است. شرکت‌های کوچک و متوسط به دلیل ساختار انعطاف‌پذیری و پویایی که دارند به‌راحتی می‌توانند خود را با تقاضاهای مشتریانی که نسبت به گذشته تغییر سلیقه داده، انطباق دهند و وارد بازارهای کشور‌های مختلف شوند. از طرفی به دلیل این‌که شرکت‌های کوچک و متوسط سهم بزرگی از اشتغال و تولیدات کشور‌های توسعه‌یافته و درحال‌توسعه را تشکیل می‌دهند، سیاست‌گذاری‌ها به سمت حمایت بیشتر و فعال کردن این بخش از اقتصاد سوق پیدا‌کرده است. بر این اساس پژوهش حاضر به شناسایی تواناسازهای حمایتی از SME‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها پرداخته است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش تحلیلی است. به‌منظور شناسایی عوامل ضمن مرور اسناد و مستندات 7 سازمان زیر نظر وزارت صنعت، معدن و تجارت (سازمان صنایع کوچک و شرکت شهرک‌های صنعتی، سازمان توسعه تجارت، صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک، صندوق ضمانت صادرات، سازمان گسترش و نوسازی، بانک صنعت و معدن، سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان) و مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان آگاه از روش کیفی تم استفاده‌شده است. نتایج پژوهش تم و مصاحبه به 6 تم اصلی (شامل حمایت مالی و اعتباری، حمایت تجاری، حمایت زیرساختی، حمایت اطلاعاتی و دانش، قوانین و مقررات تسهیل‌گر، حمایت اجتماعی و فرهنگی) طبقه‌بندی و به 31 تم فرعی منجر شد.


 

کلیدواژه‌ها


استیری، روح‌الله و مشیری، بنیامین، (1391)، «ابزارهای تأمین مالی بنگاه‌های دانش‌بنیان»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس بین‌المللی توسعه نظام تأمین مالی در ایران: صص 259-296.

بالازاده، پیمان (1396)، بررسی و تحلیل کارآمدی تواناسازهای حمایتی از صادرات شرکت‌های کوچک و متوسط، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت، گیلان: دانشگاه گیلان.

حسنقلی‌پور، طهمورث، متوسلی، محمود، محمدی، شاپور، حسینی، فرشید، (1389)، «تأثیر برنامه‌های تشویق صادرات بر عملکرد صادراتی: مطالعه موردی صنعت برق»، نظریه مدیریت بازرگانی، دوره 2، شماره 5: صص 40 تا 21.

حیدرپور، افشین، خوش‌کلام خسروشاهی، موسی (1394)، «معرفی ساختار و معیارهای پیشنهادی جهت نیل به اهداف کسب‌وکارهای کوچک و متوسط با نگاهی به طرح‌های حمایتی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. بازیابی شده از آدرس http://rc.majlis.ir/fa/report/show/796056.

حیدرپور، افشین (1386)، «گروه اقتصاد کلان، توسعه اقتصادی و اشتغال از طریق بنگاه‌های کوچک و زودبازده اقتصادی و کارآفرین: برنامه و عملکرد دولت نهم»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. بازیابی شده از آدرس http://rc.majlis.ir/fa/report/show/729213.

جوادی، شاهین (1394)، «الگوی راهبردی حمایت از تولید محیط کسب‌وکار، تهران»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، بازیابی شده از آدرس http://rc.majlis.ir/fa/report/show/953021.

درگاهی، حسن (1383)، استراتژی‌های توسعه صنعتی کشور: نقش دولت در فرایند توسعه صنعتی، جلد دوم، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف، دانشکده مدیریت و اقتصاد.

رادفر، رضا، خمسه، عباس، (1387)، «تبیین تأثیر شبکه‌سازی R&D برافزایش ارزش در SMEs»، فصلنامه تخصصی پارک‌ها و مراکز رشد، شماره 2:2-12.

سرمد، زهره، بازرگان، عباس، حجازی، الهه (1390)، روش‌های تحقیق در علوم رفتاری، چاپ بیست و دوم، تهران، انتشارات آگاه.

طباطبایی، سعادت، اژدری، علی‌اصغر (1387)، «سیاست‌های حمایتی از صنایع کوچک در ایران: (بارویکرد افزایش توان صادرات)»، چاپ اول، تهران، انتشارات نگاران شهر.

عسگری، منصور، (1388)، «رتبه‌بندی قدرت رقابت‌پذیری صنایع کوچک و متوسط در ایران»، بررسی‌های بازرگانی، شماره 38: صص 21-31.

فارسجیانی، حسن، قرچه، منیژه، امین بیدختی، علی‌اکبر، نیک‌سرشت، فرامرز، (1391)، «تبیین مدل توانمندسازی راهبردی صادرات شرکت‌های کوچک و متوسط»، مطالعات مدیریت راهبردی، شماره 11: صص 70-43.

کریمی، آصف، بوذر‌جمهری، شهریار، (1392)، «تحلیل موانع تأمین مالی برای شرکت‌های کوچک و متوسط»، انتشارات توسعه کارآفرینی، دوره ششم، شمار اول: صص 125-144.

گزارش‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سال 1393.

مشبکی، اصغر، خادمی، علی‌اکبر، (1391)، «نقش برنامه‌های توسعه صادرات بر ارتقای عملکرد صادرات بنگاه‌ها»، بهبود مدیریت، سال ششم، شماره 3: صص 135-98.

محمدی، وحید، ولیپور، پیمان، محمدی، حامد، (1394)، «شناسایی عوامل مؤثر بر توان رقابت‌پذیری خوشه‌های صنعتی صنایع نساجی»، مجله علوم و فناوری نساجی، سال پنجم، شماره 4: صص 31-41.

معاونت بررسی‌های اقتصادی، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی.

ملکی نژاد، امیر، (1385)، «تحلیلی بر نقش صنایع کوچک و متوسط در توسعه اقتصادی»، فصلنامه راهبرد یاس، شماره 8: 141-170.

هومن عباس، (1393)، راهنمای عملی تحلیل محتوا، چاپ اول، تهران، انتشارات مبتکران.

Ayob, Abu H, & Freixanet, Joan. Insights into public export promotion programs in an emerging economy: The case of Malaysian SMEs. Evaluation and program planning, 46, 38-46. 2014.

Berry, Anthony J, Sweeting, Robert, & Goto, Jitsu. The effect of business advisers on the performance of SMEs. Journal of small business and enterprise development, 13(1), 33-47. 2006.

Braun, Virginia, & Clarke, Victoria. Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101. 2006.

Cardoza, Guillermo, Fornes, Gaston, Farber, Vanina, Duarte, Roberto Gonzalez, & Gutierrez, Jaime Ruiz. Barriers and public policies affecting the international expansion of Latin American SMEs: Evidence from Brazil, Colombia, and Peru. Journal of Business Research, 69(6), 2030-2039. 2016.

Cui, Yanjuan, Zha, Ling, & Zhang, Fenghai. Financial support system and strategy of SMEs in the incubation based on business life cycle. International Business Research, 3(4), 119. 2010.

European Commission. The New SME definition- User Guide and Model Definition. Enterprise and Industry. 2005.

Freund, Caroline, Hufbauer, Gary Clyde, & Jung, Euijin. Enhancing Export Opportunities for Small and Medium-Sized Enterprises. 2016.

Irwin, D. Common reasons why businesses fail. Building Your Business Pocketbook: Thorogood Publishing Ltd. 1998.

Love, James H, Roper, Stephen, & Zhou, Ying. Experience, age and exporting performance in UK SMEs. International Business Review, 25(4), 806-819. 2016.

Muller, P, Gagliardi, D, Caliandro, C, Bohn, NU, & Klitou, D. Annual Report on European SMEs 2013/2014, A Partial and Fragile Recovery Final Report, July 2014, SME Performance Review 2013/2014, European Union: Brussel.

Narooz, Rose, & Child, John. Networking responses to different levels of institutional void: A comparison of internationalizing SMEs in Egypt and the UK. International Business Review. 2017.

Navarro-García, Antonio, Rondán-Cataluña, F Javier, & Acedo-González, Francisco J. The importance of an export-oriented culture for export performance. European Journal of International Management, 7(3), 254-277. 2013.

Paul, Justin, Parthasarathy, Sundar, & Gupta, Parul. Exporting challenges of SMEs: A review and future research agenda. Journal of World Business. 2017.

Rakićević, Zoran, Omerbegović-Bijelović, Jasmina, & Lečić-Cvetković, Danica. A model for effective planning of SME support services. Evaluation and program planning, 54, 30-40. 2016.

Ranga, Liana Marina, Miedema, Joost, & Jorna, Rene. Enhancing the innovative capacity of small firms through triple helix interactions: challenges and opportunities. Technology Analysis & Strategic Management, 20(6), 697-716. 2008.

Schwartz, Dafna, & Bar-El, Raphael. Targeted consultancy services as an instrument for the development of remote SMEs: a Brazilian case. International Small Business Journal, 22(5), 503-521. 2004.

Sousa, Carlos MP, & Bradley, Frank. Effects of export assistance and distributor support on the performance of SMEs: The case of Portuguese export ventures. International Small Business Journal, 27(6), 681-701. 2009.

Spicer, David P, & Sadler-Smith, Eugene. Organizational learning in smaller manufacturing firms. International Small Business Journal, 24(2), 133-158. 2006.

Wakkee, Ingrid, Van Der Veen, Marijke, & Eurlings, Willo. Effective growth paths for SMEs. The Journal of Entrepreneurship, 24(2), 169-185. 2015.

Yusoff, Mohd Nor Hakimin Bin, & Yaacob, Mohd Rafi Bin. The government business support services in Malaysia: The evolution and challenges in the new economic model. International Journal of Business and Management, 5(9), 60. 2010.