بررسی توسعه یافتگی بازارهای مالی کشور با تاکید بر نظام بانکی از منظر رقابت‌پذیری مجمع جهانی اقتصاد

نوع مقاله: علمی- ترویجی

نویسندگان

1 استادیار موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی

2 پژوهشگر موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی

3 پژوهشگر اقتصادی

چکیده

سطح توسعه یافتگی بازارهای مالی در گزارش رقابت‌پذیری مجمع جهانی اقتصاد در سال 17-2016، نشان از ناکارآمدی بازارهای مالی در ایران است. از آنجاکه نظام تامین مالی در کشور بانک محور است، عمده علت این ناکارآمدی ناشی از کارکرد نظام بانکی کشور است. هرچند ایران از لحاظ تعداد واسطه‌های مالی در بازار بانکی نسبت به جمعیت وسیع خود در مقایسه با سایر کشورها وضعیت بهتری دارد. با این حال، از نقطه نظر کیفیت واسطه‌گری مالی، عمق مالی و هزینه‌های تجهیز منابع در وضعیت مطلوبی قرار ندارد. سلطه مالی دولت و گستره مداخلات دستوری دولت در سیاست‌های پولی و اعتباری عملاً امکان عمق بخشی به بازار مالی را محدود کرده است. علاوه بر این، فقدان سیاست صنعتی منسجم و اولویت‌بندی‌ سرمایه‌گذاری‌های صنعتی خود عاملی دیگری در تخصیص غیربهینه منابع مالی محدود است. از طرفی، هزینه تجهیز منابع مالی در ایران در مقایسه با سایر کشورها بالا است و این امر استحکام مالی بانک‌ها و کفایت سرمایه آنها را با چالش کشیده است. مهمترین رویکردهایی کلی برای تغییر پارادایمی در نظام بانکی کشور شامل تدوین برنامه‌‌ای جهت استفاده از ظرفیت‌های نهادهای مالی خارجی، اصلاح رابطه دولت با نظام بانکی از طریق کاهش تسهیلات تکلیفی، رفع سهم‌های اعتباری، آزادسازی تدریجی نرخ‌ها، برنامه‌ای روشن برای تقویت نقش واسطه‌گری مالی از طریق آموزش‌های کاربردی، تنوع بخشی به واسطه‌های مالی، یکپارچه‌سازی نظارت در بازار مالی خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، قوانین پولی و بانکی کشور.

پایگاه داده‌های بانک جهانی.

دفتر آمار و فرآوری داده‌ها، گزارش عملکرد سال 1395شماره 34)، وزارت صنعت، معدن و تجارت،

دفتر آمار و فرآوری داده‌ها، گزارش عملکرد سال 1394شماره 23)، وزارت صنعت، معدن و تجارت.

حیدری و همکاران، «آسیب شناسی نظام تامین مالی در ایران (با تاکید بر صنعت، معدن و تجارت)»، موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، 1392.

طالبلو و همکاران، بررسی تطبیقی جایگاه و مدل فعالیت‌ بانک‌های توسعه‌ای در نظام بانکی کشورهای منتخب با تاکید بر وجه تمایز و نوع نگاه (حمایتی و نظارتی) بانک مرکزی به بانک‌های توسعه‌ای، دانشگاه علامه طباطبائی، پژوهشکده علوم اقتصادی، 1394.

کرمی، ابوالفضل، بازمحمدی، حسین، تحلیل عملکرد بانک‌ها در تامین مالی بخش‌های تولیدی، پژوهکشده پولی و بانکی، 1392.

گزارش عملکرد و صورت‌های مالی بانک صنعت و معدن در دوره 95-1392.

مبصر، داریوش، «نگاهی به چالش‌های تامین سرمایه در گردش واحدهای اقتصادی کشور و راه‌کارهای پیشرو»، وزارت امور اقتصادی و دارایی، 1392.

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، پایش محیط کسب و کار در زمستان 1395 (ارزیابی 232 تشکل اقتصادی سراسر کشور از مؤلفه‌های ملی محیط کسب وکار در ایران) بیست و ششمین و آخرین مطالعه فصلی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در سنجش محیط کسب وکار در ایران، 1395.

نشریات ادواری بانک مرکزی (شامل نماگرهای اقتصادی، مجله بانک مرکزی، خلاصه تحولات اقتصادی کشور، گزارش اقتصادی و ترازنامه ) دوره 95-1392.

نوری و همکاران، آسیب‌شناسی بخش صنعت و معدن از منظر تامین مالی، موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، 1392.

نیلی، فرهاد و همکاران  1395، نظام تامین مالی تولید در ایران، معاونت اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران. تامین مالی شرکت‌های بورسی، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، 1392.

هادی‌زنور، بهروز و برمکی افشین، ارزیابی سیاست‌های پولی و نظام بانکی در ایران، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، 1395.

 

 

Allen, Franklin, And Douglas Gale. 2000. Comparing Financial Systems. Cambridge, Ma: Mit Press.

Beck, Thorsten, Asli Demirgüç-Kunt, Ross Levine, And Vojislav Maksimovic. 2001. “Financial Structure And Economic Development: Firms, Industry, And Country Evidence.”: A Crosscountry Comparison Of Banks, Markets, And Development, Eds. Demirgüç- Kunt And Levine. Cambridge, Ma: Mit Press.

Cassar, G. (2004). The Finance Of Business Start-Ups. Journal Of Business Venturing, 19(2), 261-283.

Coleman, S &Cohn, R (2000). Small Firm’S Use Of Financial Leverage: Evidence From The 1993 National Survey Of Small Business Finance. Journal Of Business And Entrepreneurship, 12(3), 81-96.

Doing Bussiness Report Of  World Bank, Iran, Islamic Rep.(2016)

Durand, David, (1959), “The Cost Of Capital Corporation Finance And The Theory Of Inestment Comment”, American Economic Review, P.P. 639 – 654.

Global Competitiveness Report 2016-2017.

Goldsmith, Raymond W. 1969. Financial Structure And Development. New Haven, Ct: Yale University Press.

Hutchinson, P. (1999). Small Enterprise: Finance And Ownership And Control. International Of Management Reviews, 1(3), 343-365.

Islamic Development Bank Report (2014).

Levine, Ross. 2002. “Bank-Based Or Market-Based Financial Systems: Which Is Better?” Journal Of Financial Intermediation 11: 1–30.

Lin, Justin Yifu (2011), New Structural Economics A Framework For Rethinking Development And Policy, The World Bank, Washington Dc. Ch 5.

Lin, Justin Yifu, Xifang Sun, And Ye Jiang. 2011. “Toward A Theory Of Optimal Financial Structure.” World Bank, Washington, Dc.

Lin, Justin Yifu. 2009. Economic Development And Transition: Thought, Strategy, And Viability. New York:

Mackay, P & Phillips, G. M. (2005). How Does Industry Affect Firm Financial Structure? The Review Of Financial Studies, 18 (4), 1433-1466.

Mckinnon, R. I. “Financial Liberalization In Retrospect: Interest Rate Policies In Ldcs”., Stanford:Center For Economic Policy Research, Publication No.74, (1986).

Michaelas, N., Chittenden, F., & Poutziouris, P. (1999). Financial Policy And Capital Structure Choice In U.K. Smes: Empirical Evidence From Company Panel Data. Small Business Economics, 17(2), 113-130.

Odit, M. P., & Gobardhum, Y. D. (2011). The Determinants Of Financial Leverage Of Smes In Maurijtius. The International Business And Economics Research Journal, 10(3), 113-133.

Ono, A., &Useugi, I. (2009). Role Of Collateral And Personal Guarantees In Relationship Lending: Evidence From Japan Smes Loan Market. Journal Of Money, Credit And Banking, 41(5), 935-960.

Petersen, M. A., & Rajan, R. G. (1994). The Benefits Of Lending Relationships: Evidence From Small Business Data. Journal Of Finance, 49(1), 3-37.

Shaw, E. S. Financial Deepening In Economic Development. New York: Oxford University Press., (1973