بررسی رابطه مبادله ایران در محصولات صنایع شیمیایی طی دوره 1397-1390

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عضو هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

چکیده

هدف این مقاله بررسی تحولات رخ داده بر صادرات محصولات صنایع شیمیایی برحسب شاخص رابطه مبادله است. در این راستا، با استفاده از شاخص فیشر، شاخص ضمنی قیمت صادرات و واردات محصولات شیمیایی برای سالهای 97-1390 محاسبه شده است.
یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که رابطه مبادله در این محصولات به‌طور محسوسی از سال 1392 به بعد بدتر شده است. به‌عبارتی، کشور برای واردات یک واحد وزنی از همان سبد محصولات شیمیایی در سال 1393 (سال پایه)، مجبور بوده است هرساله، محصولات شیمیایی بیشتری را از نظر وزنی صادر کند. این وضعیت از رابطه مبادله، نشان از خلأ جدی در سیاست‌گذاری صنعتی و راهبردهای تجاری کشور دارد. مدنظر قرار دادن نرخ رشد قیمت و سطح قیمت جهانی محصولات شیمیایی، می‌تواند برای سیاست‌گذاری در زمینه بهبود رابطه مبادله مناسب باشد. مهم‌ترین اقدام دراین‌باره، حرکت به سمت محصولات شیمیایی پیچیده‌تر و یا به‌عبارتی ارتقاء زنجیره تولید و عزیمت به سمت صنایع شیمیایی میان‌دستی و پایین‌دستی است. برای این اقدام، ایجاد زمینه‌های لازم برای انعقاد موافقت‌نامه‌های تجاری، آزادسازی بازارهای مالی، جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و هدایت سرمایه‌گذاری داخلی به سمت صنایع شیمیایی میان‌دستی و پایین‌دستی از ابزارهای مهم پیچیده کردن محصولات است.[

کلیدواژه‌ها


ثاقب، حسن (1396)، «نقشه متنوع‌سازی صادرات صنایع پایین‌دستی پتروشیمی در چارچوب فضای محصولی»، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی.
رضائی، مهدی (1392)، «اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری در صنایع کارخانه‌ای ایران»، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، چ 1.
گمرک ج. ا. ایران، آمار صادرات و واردات، سال‌های مختلف.
مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی (1395)، میزگرد تخصصی آسیب‌شناسی صنعت پتروشیمی و مؤلفه‌های ارتقای رقابت‌پذیری صادراتی آن.
Bureau of Labor Statistics (BLS). Handbook of Methods (2013), Chapter 15, International Price Indexes, Last Modified Date: July 10
Obstfeld, M., Rogoff, K. (1996), Foundations of International Macroeconomics. Cambridge, MA: MIT Press.
OECD (2011), ISIC Rev. 3 Technology Intensity Definition: Classification of Manufacturing Industries into Categories Based on R&D Intensities.
Prebisch, R, (1950), the Economic Development of Latin America and its Principle Problems. Economic Bulletin for Latin America.
 Singer, Hans (1950), The Distribution of Gains between Investing and Borrowing Countries. The American Economic Review, Vol. 40, No. 2.
Spraos, J. (1980), the Statistical Debate on the Net Barter Terms of Trade between Primary Commodities and Manufactures. Economic Journal, vol. 90.
 World Bank, World Integrated Trade Solution (WITS).