تأثیر فضای کسب‌وکار بر سهم بازار کشورهای منتخب از صادرات غیرنفتیِ جهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت، واحد بوئین زهرا، دانشگاه آزاد اسلامی، بوئین زهرا، ایران

2 استاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، گروه مدیریت، واحد الکترونیک، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/bs.2022.247034

چکیده

توسعه صادرات غیرنفتی در گرو رشد بخش خصوصی و رشد بخش خصوصی در گرو واگذاری داراییها و شرکتهای دولتی به بخش خصوصی (خصوصیسازی) و رفع موانع فعالیت بخش خصوصی (بهبود فضای کسبوکار) است. لکن، شواهد تجربی نشان داده خصوصیسازی بدون بهبود فضای کسبوکار به نتیجه نمیرسد. از اینرو، اقتصاددانان بر ارحجیت بهبود فضای کسبوکار نسبت به خصوصیسازی تأکید دارند. در همین راستا، تحقیق حاضر سعی نمود تأثیر فضای کسبوکار بر سهم بازار کشورهای منتخب صادرکننده نفت از صادرات غیرنفتی جهان را طی دوره 2019-2008 بررسی نماید. به همین منظور، مدل تحقیق با استفاده از دادههای تابلویی و به روش گشتاورهای تعمیمیافته برآورد گردید. نتایج نشان داد، تأثیر تعداد مجوزهای صادرات، متوسط زمان صادرات و متوسط هزینه صادرات بهعنوان شاخصهای جایگزین فضای کسبوکار بر سهم بازار صادرات غیرنفتی کشورهای منتخب منفی و معنیدار است. به این معنا که با کاهش تعداد مجوزهای صادرات، متوسط زمان صادرات و متوسط هزینه صادرات، بر سهم بازار کشورهای منتخب از صادرات غیرنفتی جهان افزوده شده است. همچنین، تأثیر متغیرهای کنترلی تولید سرانه، نرخ ارز واقعی و درجه باز بودن اقتصاد بر سهم بازار صادرات غیرنفتی کشورهای منتخب مثبت و معنیدار است.
 

کلیدواژه‌ها


اعتمادی، گلناز. (1395). «بررسی و تعیین عوامل مؤثر بر موفقیت صادرات شرکت‌های صنایع غذایی ایران به آسیای میانه و ارائه راه‌کارهای مناسب جهت افزایش سهم بازار». دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد، پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی.
آذربایجانی، کریم؛ مولود راکی و همایون رنجبر.  (1390). «تأثیر متنوع‌سازی صادرات بر بهره‌وری کل عوامل تولید و رشد اقتصادی (رویکرد داده‌های تابلویی در کشورهای گروه دی هشت)». فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال اول، شماره 3، صص 201-165.
آهنگری، عبدالمجید؛ محمد رضایی و یلدا جوکار. (1394). «بررسی تاریخی نقش نفت در اقتصاد ایران با تأکید بر بیماری هلندی (درس‌هایی برای آینده)». چهارمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، "پیشرفت ایران، گذشته، حال و آینده"، مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، 30/02/1394.
باشکوه‌اجیرلو، محمد و الله‌یار بیگی‌فیروزی. (1399). «تأثیر قابلیت‌های بازاریابی تجارت الکترونیکی و تجربه صادراتی بر عملکرد صادراتی: نقش میانجی کارایی توزیع». تحقیقات بازاریابی نوین، مقالات آماده برای انتشار.
تاری، غفار و مریم عبدلی. (1399). «اثر بازارگرایی صادرات و جهت‌گیری راهبردی بر عملکرد صادراتی از طریق قابلیت پویای مدیریت دانش». مدیریت بازاریابی، 15(49)، 85-104.
جلیلی، زهرا. (1392). «بررسی رابطه بین صادرات غیرنفتی، سرمایه‌گذاری خارجی و رشد اقتصادی در کشورهای منطقه منا». فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال چهارم، شماره 13، صص 42-29.
حکمتی‌فرید، صمد؛ محسن پورعبادالهان کویچ؛ علی دهقانی و مجید فشاری. (۱۳۹۴). «بررسی عوامل مؤثر بر سهم بازار صنایع ایران (رهیافت داده‌های تابلویی پویا)». اولین همایش ملی اقتصاد صنعتی ایران، تبریز، دانشگاه تبریز، 5 و 6 اسفندماه 1394.
داوری، علی. (1392). «آسیب‌شناسی شاخص رقابت‌پذیری جهانی (GCI) و محیط کسب‌وکار: مقایسه تطبیقی نتایج شاخص GCI و دیدگاه کارشناسان وزارتخانه‌های منتخب». مجموعه مقالات همایش بهبود فضای کسب‌وکار در ایران، تهران، معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی.
درگاهی، حسن. (۱۳۸۵). «عوامل مؤثر بر توسعه سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی: درس‌هایی برای اقتصاد ایران». فصلنامه علمی پژوهشی شریف، شماره ۳۶، صص ۷۳- ۵۷.
دهقانی، علی. (1393). «بررسی عوامل مؤثر بر سهم بازار، مطالعه موردی صنایع بزرگ مواد غذایی و آشامیدنی ایران». پژوهش‌های اقتصاد و توسعه کشاورزی، جلد 28، شماره 3، صص 271-260.
رفیعی، حامد؛ مجید محمدی؛ عمران طاهری ریکنده و صابر کلهری. (1396). «برآورد عوامل مؤثر بر سهم صادرات پسته ایران در بازارهای جهانی با تأکید بر نوسان‏های تولید داخلی». فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، دوره 25، شماره 98، صص 41-19.
سیف، ولی‌اله. (1390). «فضای کسب‌وکار». فصلنامه تازه‌های اقتصاد، سال نهم، شماره 132، صص 63-59.
برقی‌اسگویی، محمدمهدی و سمیه ولی‌زاده. (1397). «تأثیر بهبود فضای کسب‌و‌کار بر تجارت خارجی: مطالعه موردی شرکای عمده تجاری ایران». نشریه مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 1(3)، 125-144.
شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ محمدکاظم نظیری و امیر جمشیدی. (1399). «تأثیر فضای کسب‌وکار بر سرمایه‌گذاری کشورهای منتخب منطقه منا». نشریۀ مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 3(2)، 61-80.
شاه‌آبادی، ابوالفضل و هانیه ثمری. (1396). «عوامل مؤثر بر صادرات مبتنی بر فناوری‌ برتر با استفاده از روش سیستم معادلات همزمان». فصلنامۀ تحقیقات مدلسازی اقتصادی، سال هفتم، شماره 27، صص 122-85.
شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ اسحاق ترکاشوند و هانیه ثمری. (1396). «وفور منابع طبیعی و صادرات غیرنفتی: رهیافت GMM». فصلنامه مطالعات و سیاست‌های اقتصادی، دوره 13، شماره 1، صص 80-55.
محنت‌فر، یوسف و حسین خاکپور. (1393). «ارزیابی میزان صادرات غیرنفتی و اثر آن بر رشد اقتصادی در ایران: یک تحلیل تجربی (1383-1355)». مجله اقتصادی، دوره 5، شماره‌های 51 و 52، صص 112-91.
مولایی، محمدعلی و علی دهقانی. (1390). «ارزیابی تأثیر هزینه‌های تحقیق و توسعه بر سهم بازار در بخش صنعت ایران (رویکرد غیر خطیLSTAR)». فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال اول، شماره 4، صص 73-55.
میدری، احمد و اصلان قودجانی. (1387). «سنجش و بهبود محیط کسب‌وکار. سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی واحد تهران»، چاپ اول.
Abd alla, O. A. Y., Awad, G. M., Mohamed, A. A. A. & Abdaldaim, M. E. E. (2015). “Some economics determinants of non-oil exports in Sudan: An empirical investigation (1990-2012)”. Journal of Business Studies Quarterly, 7(1): 125-150.
Akanbi, S. B., Alagbe, H. A., Yusuf, H. A. & Oluwaseyi, M. H. (2017). “Exchange rate volatility and non-oil exports in Nigeria: An empirical investigation”. Journal of Emerging Economies and Islamic Research, 5(2): 5-15.
Alimi, O. Y. (2017). Globalization and non-oil export performance in Nigeria: a bound cointegration approach. Euro Economica, 2(36): 44−54.
Arellano, M. & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. Review of Economic Studies No 97: 58-277.
Arellano, M. & Bover, O. (1995). “Another look at the instrumental-variable estimation of error-components models”. Journal of Econometrics, 68(1): 29-51.
Asongu, S. A. & Nwachukwu, J. C. (2017). The Role of openness in the effect of ICT on governance. African Governance and Development Institute (AGDI), Working Paper, WP/17/050.
Balogun, E. D. (2007). Exchange rate policy and export performance of WAMZ countries. MPRA_paper_6233.pdf. 
Baltagi, B. H. (2005). Econometric analysis of panel data. John Wiley & Sons Inc, 3rd Edition, New York, USA.
Barbosa, D. M. E., Ayala, H. A. & Sandoval, A. A. (2016). “The Colombian pharmaceutical industry: Factors affecting export”. European Journal of Management and Business Economics, 25(2): 39-46.
Betti, N., & Sarens, G. (2020). “Understanding the internal audit function in a digitalised business environment”. Journal of Accounting & Organizational Change, 4(12): 120-141.
Blundell, R. & Bond, S. (2000). GMM estimation with persistent panel data: An application to production functions. Econometric Reviews, 19(3): 321-340.
Coe, D. T., Helpman, E., & Hoffmaister, A. W. (2009). International R&D spillovers and institutions. European Economic Review, 53(7): 423-451.
Contractor, F. J., Dangol, R., Nuruzzaman, N., & Raghunath, S. (2020). How do country regulations and business environment impact foreign direct investment (FDI) inflows? International Business Review, 29(2): 101-140.
Dollar, D., & Kraay, A. (2002). Institutions, trade and growth. The World Bank Economic Review, 29(6): 221-246.
Epaphra, M. (2016). “Determinants of export performance in Tanzania”. Journal of Economics Library, 3(3): 470-487.
Hasanov, F. & Samadova, I. (2013). The impact of real effective exchange rate on the non-oil export: The case of Azerbaijan. MPRA Working Paper, 29556.
Hayashi, F. (2000). Econometrics. Princeton University Press, Princeton.
Helpman, E., Melitz, M., & Yeaple, S. (2003). Export versus FDI. Working Paper 9439, Available At: http://www.nber.org/papers/w9439.
Hossain, K., & Azmi, I. (2021). The effect of entrepreneurial orientation on the export performance of apparel industry. Uncertain Supply Chain Management, 9(1): 11-20.
Kromtit, M. J., Kanadi, Ch., Ndangra, D. P. & Lado, S. (2017). “Contribution of non oil exports to economic growth in Nigeria (1985-2015)”. International Journal of Economics and Finance, 9(4): 253-261.
Majeed, M. T. & Ahmad, E. (2006). Determinants of exports in developing countries. The Pakistan Development Review, 45(4): 1265-1276.
Munir, K. & Javed, Z. (2018). “Export composition and economic growth: evidence from South Asian countries”. South Asian Journal of Business Studies, 7(2): 225-240.
Nasir, Sh. & Calirajan, k. (2016). Modern services export performances among emerging and developed Asian economies. ADB Working Paper Series on Regional Economic Integration, 143: 1-33.
Nguyen, V. C., & Do, T. T. (2020). “Impact of exchange rate shocks, inward FDI and import on export performance: a cointegration analysis”. The Journal of Asian Finance, Economics, and Business, 7(4): 163-171.
Raheem, I. (2016). Analysis of the effects of oil and non-oil export on economic growth in Nigeria. https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01401103.
Reçica, F., Hashi, I., Jackson, I., & Krasniqi, B. A. (2019). “Innovation and the export performance of firms in transition economies: The relevance of the business environment and the stage of transition”. International Journal of Entrepreneurship and Small Business, 38(4): 476-506.
Sharma, P., Davcik, N. S. & Pillai, K. G. (2016). “Product innovation as a mediator in the impact of R&D expenditure and brand equity on marketing performance”. Journal of Business Research. 10.1016/j. jbusres.2016.03.074 Sherrington.
Toma, I. E., & Mirica, A. (2018). Using Statistical Data to Better Understand Business Environment-Case Study on Export and Import Data at County Level. Romanian Statistical Review, 5(2): 47-57.
United Nations Industrial Development Organization. (2008). Creating an enabling environment for private sector development in sub-Saharan Africa. Vienna, p.5 www.unido.org.
Yaffee, R. (2003). A primer for panel data analysis. Social Sciences, Statistics and Mapping, New York University, 10.
Zada, N., Muhammad, M. & Bahadar, K. (2011). Determinants of exports of Pakistan: A country-wise disaggregated analysis. The Pakistan Development Review, 50(4): 715-732.
Zhang, H. & Yang, X. (2016). “Intellectual property rights protection and export quality”. International Journal of Development, 15(2): 168-180. 
Zorkociova, O., Petrikova, H. & Skodova, L. (2017). Evaluation of selected aspects of the business environment of the republic of Macedonia and foreign trade relations with the Slovak republic. Studia commercialia Bratislavensia, 10(37): 98-110.
 
 
دوره 20، شماره 112 - شماره پیاپی 112
فروردین و اردیبهشت 1401
صفحه 1-24
  • تاریخ دریافت: 23 آذر 1399
  • تاریخ بازنگری: 22 فروردین 1400
  • تاریخ پذیرش: 30 فروردین 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 12 آبان 1400