شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر در تحقق تولید پایدار (مطالعه موردی شرکت منتخب صنایع غذایی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار .گروه مهندسی صنایع-دانشکده مهندسی صنایع- دانشگاه صنعتی ارومیه- ارومیه- ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی ارومیه

چکیده

در حال حاضر سیستمهای تولیدی از روشها و فناوریهایی استفاده میکنند که بهطور کلی پایدار نیستند، در نتیجه تولید پایدار برای سازمانهای تولیدی بهعنوان موضوعی مهم تلقی میشود. بیشتر شرکتها به این نتیجه رسیدهاند که بهمنظور پایداری در تولید نیازمند اندازهگیری و کنترل شاخصههای تولید پایدار بوده و همچنین شناسایی موانعی که پیادهسازی تولید پایدار را با مشکل مواجه می‌‌کنند، از اهمیت ویژه‌‌ای برخوردار است. در این پژوهش به شناسایی و اولویت‌‌بندی موانع تولید پایدار، در یک شرکت صنایع غذایی، پرداخته شده و ابتدا بر اساس پیشینه پژوهش موانع اصلی در چهار بعد و هفده زیرمعیار شناسایی شدند و سپس با روش برنامهریزی ترجیحات فازی لگاریتمی رتبهبندی شدهاند. این روش با ایجاد مدل بهینهسازی غیرخطی اوزان دقیق‌‌تری نسبت به سایر تکنیک‌‌ها ارائه می‌‌دهد. نتایج نشان داده موانع اصلی بهترتیب رتبههای اول الی چهارم شامل، مالی (F) با وزن 0.487، دانش و حمایت (KS) با وزن 0.230، اجتماعی (S) با وزن 0.169 و تکنولوژی (T) با وزن 0.113 هستند. بنابراین مدیریت چنین شرکتهایی با داشتن برنامههای تأمین مالی و سرمایه انسانی چون وارد شدن در بورس اوراق بهادار و آموزشهای تخصصی به پرسنل و ارائه طرح‌‌های ویژه مالی توسط دولت نیز از جمله وام‌‌های بلندمدت و تخفیفهای مالیاتی به شرکت‌‌های پیشرو در تولید پایدار بپردازد.

کلیدواژه‌ها


دباغ، رحیم، صابر آقاپور اسبق (1399)، «ارائه مدل مناسب تصمیم‌گیری برای انتخاب راهبرد مؤثر تولید سبز در مجتمع فولاد صنعت بناب»، نشریه پژوهش‌های مهندسی صنایع در سیستم‌های تولید، 8(16)، 57-75.
دباغ، رحیم؛ مازیار خوش‌سیرت و علی بزرگی‌امیری (1397)، «ارائه مدل خرید اقلام امدادی تحت مناقصه معکوس چندشاخصه با به‌کارگیری رویکرد ترکیبی برنامه‌ریزی ریاضی چندهدفه»، پژوهشنامه بازرگانی، (86)22، ۱۸۹-۲۱۸.
رجب‌زاده قطری، علی و عطیه اخوان (1396)، «نگاشت مدل تولید پایدار با رویکرد مدل‌سازی ساختاری تفسیری و دیمتل فازی»، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت صنعتی، سال پانزدهم، شماره 46، 26-1.
شریعت، محمدعلی؛ سلیمان ایران‌زاده و علیرضا بافنده‌زنده (1396)، «شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر در تحقق تولید پایدار با گذر از تولید صنعتی به سوی تولید اکولوژیک (مطالعه شرکت‌های تولیدی صنعتی بخش خصوصی استان سمنان)»، پژوهش‌های مدیریت عمومی، دوره 10، شماره 37، 201-177.
صادقی، منصوره و هرمز مهرانی (1395)، «بررسی و تجزیه و تحلیل بسته‌بندی محصولات، حفظ محیط‌زیست و هزینه‌های مرتبط»، دوماهنامه بررسی‌های بازرگانی، سال چهاردهم، شماره 79، 104-88.
فراهانی‌راد، حمید و حسین احسانی (1387)، «تولید پاک‌تر: رویکرد پایدار برای اقدامات مدیریتی در ارزیابی اثرات محیط‌زیستی پروژه‌های صنعتی»، نشریه علمی محیط و توسعه، سال دوم، شماره سوم.
ملک محمدی، حمیدرضا و یحیی کمالی (1392)، «تحلیل نهادینه‌سازی سیاست‌گذاری توسعه پایدار در ایران: بررسی موانع و ارائه مدلی برای آن»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی دوره 84، شماره 2.
ولی‌پور خطیر، محمد و عبدالحمید صفایی قادیکلایی (1394)، «ارزیابی و پیش‌بینی تولید پایدار با استفاده از رویکرد ترکیبی فازی چند درجه‌ای و شبکه عصبی مصنوعی»، پژوهش‌های مدیریت در ایران، فصلنامه علمی-پژوهشی، مقاله، دوره 20، شماره 1، 201-175.
Accountants and Business Advisers (PKF) (2013), Technical Report: Leather Sector Includes a Value Chain Analysis and Proposed Action Plans. Bangladesh. Dhaka
Barve, A., Muduli, K. (2013), Modelling the challenges of green supply chain management practices in Indian mining industries. J. Manuf. Technol. Manag. 24, pp.1102-1122.
Bhanot, N., Rao, P.V., Deshmukh, S.G. (2015),  Enablers and barriers of sustainable manufacturing: Results from a survey of researchers and industry professionals, in: Procedia CIRP. pp. 562-567.
Brizga, J., Mishchuk, Z., & Golubovska-Onisimova, A. (2014), “Sustainable consumption and production governance in countries in transition”. Journal of Cleaner Production, 63, 45-53
Chou, Y. C., Sun, C. C., & Yen, H. Y. (2012), Evaluating the criteria for human resource for science and technoلgy (HRST) based on an integrated fuzzy AHP and fuzzy DEMATEL approach. Applied Soft Computing, 12(1), 64-71.
Dabbagh, R., & Yousefi, S. (2019), “A hybrid decision-making approach based on FCM and MOORA for occupational health and safety risk analysis”. Journal of safety research, 71, 111-123.
Diabat, A., Kannan, D., Mathiyazhagan, K. (2014),  Analysis of enablers for implementation of sustainable supply chain management - A textile case. J. Clean. Prod. 83, pp. 391-403.
Esfahbodi, A., Zhang, Y., Watson, G. (2016a), “Sustainable supply chain management in emerging economies: Trade-offs between environmental and cost performance”. Journal of Production Economics, no. 2. pp. 1-17.
Gaziulusoy, A.I., Boyle, C., McDowall, R. (2013), System innovation for sustainability: A systemicdouble-flow scenario method for companies. J. Clean. Prod. 45, pp.104-116.
Govindan, K. (2018), Sustainable consumption and production in the food supply chain: A conceptual framework. Int. J. Prod. Econ. in press,195. pp. 419-431.
Koho, M., Tapaninaho, M., Torvinen, S. (2011),  Towards Sustainable Development and Sustainable Production in Finnish Manufacturing Industry. 4th Int. Conf. Chang. Agil. Reconfigurable Virtual Prod. (CARV2011), Montr. Canada pp. 422-427.
Long, T., Vincent, B. (2015), “From best practices to bridges for a more sustainable future: advances and challenges in the transition to global sustainable production and consumption”. International Journal of Production Economics, pp. 1-12.
Lukman, S., Ismail, A., Asani, M., Bolorunduro, K., Foghi, P., & Oke, I. (2016), “Effect of selected factors on water supply and access to safe water in Nigeria”. Ife Journal of Science, 18(3), pp. 623-639.
Luthra, S., Dixit, G., Haleem, A. (2015), An analysis of interactions among critical success factors to implement green supply chain management towards sustainability: An Indian perspective. V. 46, (1), pp. 37-50.
Luthra, S., Govindan, K., Kumar, S. (2017), Structural model for sustainable consumption and production adoption — A grey-DEMATEL based approach. “Resources, Conserv. Recycl. 125, pp.198-207.
Luthra, S., Kumar, V., Kumar, S., Haleem, A. (2011), Barriers to implement green supply chain management in automobile industry using interpretive structural modeling technique: An Indian perspective. J. Ind. Eng. Manag. 4, pp. 231-257.
Luthra, S., Mangla, S. K., Xu, L., & Diabat, A. (2016), “Using AHP to evaluate barriers in adopting sustainable consumption and production initiatives in a supply chain”. International Journal of Production Economics, 181, pp. 342-349.
Mangla, S.K., Govindan, K., Luthra, S. (2017), Prioritizing the barriers to achieve sustainable consumption and production trends in supply chains using fuzzy Analytical Hierarchy Process. J. Clean. Prod. 151, pp. 509-525.
Moktadir, A., Rahman, T., Rahman, H., Ali, S.M., Paul, S.K. (2018), Drivers to sustainable manufacturing practices and circular economy: a perspective of leather industries in Bangladesh. J. Clean. Prod. 174, pp. 1366-1380.
Muduli, K., Govindan, K., Barve, A., Geng, Y. (2013), Barriers to green supply chain management in Indian mining industries: A graph theoretic approach. J. Clean. Prod. 47, pp. 335-344.
Nidumolu, R., Prahalad, C.K., Rangaswami, M.R. (2009), Why sustainability is now the key driver of innovation. Harv. Bus. Rev. 87. V. 20(1-2), pp. 527-530.
Prakash, C., Barua, M.K. (2015), Integration of AHP-TOPSIS method for prioritizing the solutions of reverse logistics adoption to overcome its barriers under fuzzy environment. J. Manuf. Syst. 37, pp. 599-615.
Raci, V., Shankar, R. (2005), Analysis of interactions among the barriers of reverse logistics. Technol. Forecast. Soc. Change 72, pp. 1011-1029.
Revell, A., Rutherfoord, R. (2003), UK environmental policy and the small firm: Broadening the focus. Bus. Strateg. Environ. 12, pp. 26-35.
Shao, J., Taisch, M., Ortega-Mier, M. (2016), A grey-DEcision-MAking Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) analysis on the barriers between environmentally friendly products and consumers: Practitioners’ viewpoints on the European automobile industry. J. Clean. Prod. 112, pp. 3185-3194.
Turker, D., Altuntas, C. (2014), Sustainable supply chain management in the fast fashion industry: An analysis of corporate reports. Eur. Manag. J. 32, pp. 837-849.
Vachon, S. (2007), Green supply chain practices and the selection of environmental technologies. Int. J. Prod. Res. 45, pp. 4357-4379.
Wang, Y. M., Chin, K.S, (2011), “Fuzzy analytic hierarchy process: A logarithmic fuzzy preference programming methodology”, International Journal of Approximate Reasoning 52, pp. 541-55
Wang, Z., Mathiyazhagan, K., Xu, L., Diabat, A. (2015), A decision-making trial and evaluation laboratory approach to analyze the barriers to Green Supply Chain Management adoption in a food packaging company. J. Clean. Prod.