ارزیابی عوامل موثر بر رقابت‌پذیری گردشگری مذهبی( روش فنون دیمتل و معادلات ساختاری)

نوع مقاله : پژوهشی - کاربردی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت صنعتی و مالی، دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 استادیار گروه مدیریت دانشگاه قم

3 دانشیار دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه قم

4 کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه قم، قم

چکیده

هدف پژوهش حاضر، شناسایی و رتبهبندی شاخصها و زیرشاخصهای تأثیرگذار بر گردشگری مذهبی در استان قم با استفاده از تکنیک دیمتل و مدلسازی معادلات ساختاری جهت ارائه مدل رقابتپذیر میباشد. تحقیق حاضر، با هدف ایجاد درک و دانشی کاربردی برای مسئولان و سیاستگذاران صنعت گردشگری استان قم در زمینه شناسایی شاخصهای مؤثر بر رقابتپذیری گردشگری، از نظر هدف یک تحقیق کاربردی و از منظر روش جمعآوری دادهها، توصیفی از نوع پیمایشی است. در این تحقیق ابتدا از طریق مطالعه ادبیات تحقیق و نظرسنجی خبرگان به ارزیابی شاخصها و زیرشاخصهای رقابتپذیری صنعت گردشگری پرداخته شد. بهمنظور نهایی کردن شاخصهای رقابتپذیری سفر و گردشگری استان قم، از نظر 35 نفر از متخصصان علمی و اجرایی حوزه گردشگری استان قم استفاده شد و سپس با استفاده از تکنیک دیمتل روابط درونی این شاخصها و همچنین روابط علی و معلولی آنها مشخص شد. در نهایت با ارائه مدل بهدست آمده از روابط درونی بین متغیرها از تکنیک دیمتل و سپس تست مدل در محیط نرمافزار مدلسازی معادلات ساختاری انجام شد. نتایج پژوهش نشان میدهد که سیاستهای گردشگری، منابع فرهنگی و طبیعی تأثیرگذارترین شاخصها در جهت افزایش رقابتپذیری صنعت گردشگری استان قم تعیین شد. از سوی دیگر شاخصهای زیر ساخت و توانمندسازی بیشترین وابستگی را به دیگر شاخصها داشته و تحتتأثیر آنها است.

کلیدواژه‌ها


آقاجانی، معصومه و سعید فراهانی‌فرد (1394)، «گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی ایران)»، سیاست‌های راهبردی و کلان، 3(9)، 66-43.
جمشیدی، محمدجواد؛ ناصر برک‌پور و خلیل کلانتری  (1397)، «تبیین همبستگی فضایی خدمات عمومی و گردشگری شهری مشهد»، فصلنامه گردشگری و توسعه. 7(2)، 148-130.
فتحی، محمدرضا؛ محمدحسن ملکی و سید احمد علوی  (1397)، «شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر در ایجاد سازمان‌های یادگیرنده در کسب و کارهای صنعت توریستی استان قم»، فضای گردشگری، 6(24)، 36-20.
ملکی، محمدحسن، وحید خاشعی، محمدرضا فتحی، مهدی صفاری‌نیا  (1398). «آینده‌پژوهی گردشگری مذهبی استان قم با رویکرد سناریونگاری»، گردشگری و توسعه، 8(3)، 205-184.
Alipour Eshliki, S & Kaboudi, M, (2011). Community Perception of Tourism Impacts and Their Participation in Tourism Planning: A Case Study of Ramsar, Iran, ASEAN Conference on Environment-Behaviour Studies, Savoy Homann Bidakara Bandung Hotel, Bandung, Indonesia, 15-17, 333-341.
Amin, M.M, (2013). Religious Tourism in Egypt: A Case Study Analysis, the American University in Cairo, School of Global Affairs and Public Policy.
Castillo-Manzano, José.I & López-Valpuesta, Lourdes & González-Laxe, F, (2011). The effects of the LCC boom on the urban tourism fabric: The viewpoint of tourism managers, Tourism Management, 1085-1095.
Domínguez, Trinidad & Darcy, Simon & Alén González, E, (2014). Competing for the disability tourism market - A comparative exploration of the factors of accessible tourism competitiveness in Spain and Australia, Tourism Management, 47(2015), 261-272.
Fathi, M.R., Maleki, M.H., Boroomand, M.R., Koksal, C.D, (2019). “Strategic Planning of Tourism with an emphasis on Spirituality Based on New Integration of Multi-Criteria Decision-Making Techniques”, International Journal of Tourism and Spirituality, 4(1), 93-123.
Fathi, M.R., Maleki, M,H., KOKSAL, C.D., Yüzbaşıoğlu, N., Ahmadi, V, (2019). “Future Study of Spiritual Tourism based on Cross Impact Matrix and Soft Systems Methodology”, International Journal of Tourism and Spirituality 3 (2), 19-41.
Fathi, M.R., Maleki, M.H., Boroomand, M.R., Yüzbaşıoğlu, N, (2019). Identification and Ranking of key Drivers of the Future of Tourism in Ardebil Province, 1st International Conference on Tourism (Ardabil-based Study of Tourism Development Opportunities and Challenges).
Firoozjayan, Y and Mir, M, (2014). “Functional Analysis of Religious Tourism in Iran (A Meta-Analysis of Available Research)”, Journal of Tourism Planning and Development, 3(8), 165-143.
Goffi, G. (2014). A model of tourism destinations competitiveness: The case ofthe Italian destinations of excellence, En Anuario Turismo y Sociedad, 14:121-147.
Jandaghi, G.R., Fathi, M.R., Maleki, M.H., Faraji, O., Yüzbaşıoğlu, N, (2019). Identification of Tourism Scenarios in Turkey Based on Futures Study Approach, Almatourism 10 (20), 47-68.
Liu, C & Tzeng, G & Lee, M, (2012). Improving tourism policy implementation the use of hybrid MCDM models, Tourism Management 33,413-426.
Mika, M. (2012). Competitiveness of tourist destinations as a research problem in the geography of tourism – analytical assumptions behind the research model, Prace Geograficzne, 130. 91-105.
Pjooyan. J, Faghihnasiri. M. (2010). Clarify the Role of Cometitiveness Iran, Among Other World, Economic Research, 33, 15-4.
Ramesht, M.H; Feyzulahi, M, (2013). Prioritization and Ranking of Tourism Centers of Ibrahim Plain, Yazd, Spatial Planning Researches, 2, 1-18.
Tyrväinen, L & Uusitalo, M & Silvennoinen, H & Hasu, E, (2014). Towards sustainable growth in nature-based tourism destinations: Clients’ views of land use options in Finnish Lapland, Landscape and Urban Planning, 122, 1-15.
Webster Jr. F. E. (2002) Market-Driven Management: How to Define, Develop, and Deliver Customer Value; John Wiley & Sons.
Zhang, H & lin Gu, Chao & wen Gu, L & Zhang, Y, (2011). The evaluation of tourism destination competitiveness by TOPSIS information entropy e A case in the Yangtze River Delta of China, Tourism Management, 32, 443-451.