آسیب‌شناسی خصوصی‌سازی در ایران

نوع مقاله : کاربردی

نویسنده

دکترای مدیریت بازرگانی و استاد مدعو دانشگاه

چکیده

هدف این پژوهش آسیب‌‌شناسی خصوصی‌‌سازی در ایران است. روش‌‌ پژوهش بر حسب نوع داده‌‌های مورد استفاده، آمیخته؛ بر حسب هدف، اکتشافی و بر حسب نتیجه، کاربردی است. در بخش کیفی، از ابزار مصاحبه و در بخش کمّی از ابزار پرسشنامه بهمنظور گردآوری داده‌‌ها بهره برده شد. نتایج پژوهش نشان میدهد که در فرایند خصوصی‌‌سازی، بیست چالش وجود دارد که عبارتاند از: (1) نامساعد بودن فضای کسب و کار برای فعالیت بخش خصوصی؛ (2) تلاطم محیط سیاسی و تأثیرپذیری اقتصاد ملی از آن؛ (3) کم‌‌توجهی به اهلیت و سوابق خریداران؛ (4) هدایت و نظارت غیرمؤثر بنگاه‌‌های خصوصی شده پس از واگذاری؛ (5) عدم توجه به متغیرهای زمینه‌‌ای و تعیین اهداف ایده‌‌آل‌‌گرایانه؛ (6) بی‌‌توجهی به طرف تقاضا در واگذاری‌‌ها؛ (7) غفلت از اصلاح ساختار و آماده‌‌سازی شرکت‌‌ها؛ (8) آشفتگی در سیاست‌‌گذاری و برنامه‌‌ریزی؛ (9) ساختار نامتوازن هیأت واگذاری با کارکردها و اهداف؛ (10) تشتت نظرات اصلاحی ناشی از تعدد مراکز نظارتی؛ (11) فقدان کارایی شورای عالی اجرای سیاست‌‌های کلی اصل (44) قانون اساسی؛ (12) ضعف ساختاری دستگاه مجری خصوصی‌‌سازی؛ (13) نگاه یکسان در واگذاری‌‌ کلیه شرکت‌‌های مشمول خصوصی‌‌سازی؛ (14) مقاومت ذینفعان دولتی با خصوصی‌‌سازی؛ (15) حضور نهادهای عمومی غیردولتی در خصوصی‌‌سازی؛ (16) فقدان تعهد کامل سیاسی نسبت به خصوصی‌‌سازی؛ (17) تفکیک نه‌‌چندان شفاف وظایف حاکمیتی از تصدیگری؛ (18) تغییر در گروه‌‌بندی‌‌ شرکت‌‌های مشمول خصوصی‌‌سازی؛ (19) عدم الزام خریداران به سرمایه‌‌گذاری جدید و ارتقاء کارایی شرکت بعد از خصوصی‌‌سازی و (20) بازاریابی غیرمنسجم بنگاه‌‌های مشمول واگذاری.
 

کلیدواژه‌ها


استراوس، آنسلم و جولیت کوربین (1390)، «اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنای رویه‌‌ها و شیوه‌‌ها»، جلد سوم، ترجمه بیوک محمدی، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
آذر، عادل؛ رحمت‌‌اله قلی‌‌پور، سیدمهدی الوانی؛ اکبر کمیجانی و اسفندیار محمدی (1390)، «طراحی مدل جامع خصوصی‌‌سازی و واگذاری بنگاه‌‌های دولتی در ایران با رویکرد خط‌‌مشی‌‌گذاری: صنعت پتروشیمی»؛ مجله پژوهش‌‌های مدیریت در ایران (مدرس علوم انسانی)، دوره 15، شماره 4، صفحات 29-49.
بابایی زکلیکی، محمدعلی و پریسا راکعی اصفهانی (1390)، «بررسی عوامل مؤثر بر تعهد و رفتار خریداران در بازاریابی صنعتی»، پژوهشهای مدیریت در ایران (مدرس علوم انسانی)، دوره 15، شماره 2، صفحات 21-46.
پوراحمدی، معین؛ مجید مختاریان‌‌پور و طهمورث حسنقلی‌‌پور یاسوری  (1397)، «آسیب‌‌شناسی اجرای خط‌‌مشی‌‌های خصوصی‌‌سازی در ایران»، فصلنامه مدیریت دولتی، دوره 10، شماره 3، صفحات 333-356.
جعفرپور، محمود (1397). «آسیب‌‌شناسی کارگروهی در سازمان‌‌های کشور»، مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)؛ 27(87)، 75-100.
جعفرپور، محمود (1397)، «آسیب‌‌شناسی کارگروهی در سازمان‌‌های کشور»، فصلنامه مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، سال بیست و هفتم، شماره 8، صفحات 75-100.
جعفری، سیاوش (1385). «الزام سیاسی، درآمدی بر مبانی اخلاقی روابط متقابل فرد و دولت، پژوهش حقوق و سیاست»، سال هشتم، شماره 21، صفحات 183-208
جواهری‌‌زاده، ابراهیم (1395)، «الگوی معنویت‌‌افزایی در سازمان ارائه نظریه‌‌ای داده‌‌بنیاد»، فصلنامه مدیریت اسلامی، سال 24، شماره 4، صفحات 75-107
خانی، مهدی و مهدی فلاح‌‌دوست (1391)، «مجموعه قوانین و مقررات اجرایی اصل (44) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی، چاپ اول.
دهقان شبانی، زهرا و سعیده آفرینش‌‌فر (1394)، «تحلیل تأثیر فضای کسب و کار بر جذب سرمایه‌‌گذاری مستقیم خارجی در ایران و چند کشور منتخب»، فصلنامه پژوهش‌‌های اقتصادی ایران، سال بیستم، شماره 62، صفحات 1-30.
سلیمانی سه‌‌دهی و هدی داورزنی (1389)؛ «خصوصی‌‌سازی و برون‌‌سپاری: نمونه‌‌های موفق و ناموفق»؛ تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌‌های بازرگانی، چاپ اول، ؛218- 1389:221.
علیپور، مهرداد؛ حسین بدیعی؛ علی شهنواز؛ عبدالحسین رسولی‌‌نژاد (1391)، «بررسی موانع اجرای سیاست‌‌های کلی اصل 44 قانون اساسی در سازمان‌‌های دولتی استان زنجان»، مجله فراسوی مدیریت، سال ششم، شماره 22، صفحات 145-166.
فرهادی‌‌نژاد، محسن (1395)، «مهار فساد؛ تجارب و راهبردها»، سمنان: دانشگاه سمنان، چاپ اول
مجتهدزاده، ویدا و حمیده اثنی‌‌عشری (1391)، «رابطه خصوصی‌‌سازی، سازوکارهای نظام راهبری شرکتی و اصلاح قوانین و مقررات با هزینه‌‌های نمایندگی در بنگاه‌‌های سابقاً دولتی»، مجله پژوهش‌‌های تجربی حسابداری، سال دوم، شماره 5، صص 1-20.
موسوی، فضل‌‌الله (1393)، «تعدد دستگاه‌‌های نظارتی»، مجله گزارش پژوهشی، انتشارات مرکز مطالعات و پژوهش‌‌های سلامت اداری و مبارزه با فساد، سال هفتم، شماره 60.
Adams, S. and Mengistu, B. (2008), “Privatization, governance and economic development in developing countries”, Journal of Developing Societies, Vol. 24 No. 4, pp. 415-438
Alipour, Mohammad (2013), “Has Privatization of State-Owned Enterprises in Iran Led to Improved Performance?”, International Journal of Commerce and Management, Vol. 23 No. 4, pp. 281-305.
Astami, E.W., Tower, G., Rusmin, R. and Neilson, J. (2010), The effect of privatization on performance of state-owned-enterprises in Indonesia, Asian Review of Accounting, Vol. 18, No. 1, pp. 5-19.
Bjørnskov, C., & Potrafke, N. (2011). Politics and privatization in Central and Eastern Europe: a panel data analysis. Economics of Transition, forthcoming.
Boardman, A.E., Laurin, C. and Vining, A.R. (2002), “Privatization in Canada: operating and stock price performance with international comparisons”, Canadian Journal of Administrative Sciences, Vol. 19 No. 2, pp. 137-154.
Boubakri, N., Cosset, J. and Saffar, W. (2013), “The role of state and foreign owners in corporate risk-taking: Evidence from privatization”, Journal Of Financial Economics, Vol.108 No.3, pp.641-658.
Boycko, M., Shleifer, A. and Vishny, R.W. (1996), “A theory of privatization”, The Economic Journal, Vol. 106, pp. 309-319.
Brune, Nancy, G.Garret, B. Kocut; (2004), The international monetary fund and global spread of privatization, IMF Staff Papers, Vol.51, No.2, pp.198
Chang, H.J. (2007), State-owned Enterprise Reform, National Development Strategies, New York, NY
Chlopek M. , Penton P.(2005); Privatization in Poland, Overview, 4th Annual Investing in Poland conference, New York , April 21.
Dinc, I. and Gupta, N. (2011), “The decision to privatize: finance and politics”, Journal of Finance, Vol. 66, pp. 241-269.
Dolatabadi, Mohammad; Forouzandeh, Lotfollah (2014), Strategic Requirements to Implement the Privatization Program in Iran, The Developing Role of Islamic Banking and Finance: From Local to Global Perspectives, Contemporary Studies in Economic and Financial Analysis, Volume 95, 163-180, Published online Emerald Group Publishing Limited
Earle, John S.; Shpak, Solomiya (2019), Impact of privatization on employment and earnings, World of Labor Institute of Labor Economics (IZA), Bonn, Iss. 93v2.
Elinder, M. & Jordahl, H. (2013). “Political preferences and public sector outsourcing”, European Journal of Political Economy, 30, 43-57.
Erel, I., Liao, R., & Weisbach, M. (2012). “Determinants of cross-border mergers and acquisitions”. Journal of Finance, 67 (3), 1045–1082.
Etieyibo, Edwin (2013), Practitoner Viewpoint Preliminary Reflections on the Privatization Policy In Nigeria, African Journal of Economic and Management Studies, Vol. 4 No. 1, pp. 144-152.
Glinkina S.P. (2006), Outcomes of the russian model; Cases from Asia and Transitional Economies, pp. 297.
Gokgur N. , Jones L. (2006), Assessing the impact of privatization in africa; Senegal Electricity, Boston Institute for Developing Economies (BIDE), pp. 2
Goldeng, E., Gru¨nfeld, L.A. and Benito, G.R.G. (2008), “The performance differential between private and state owned enterprises: the roles of ownership, management and market structure”, Journal of Management Studies, Vol. 45 No. 7, pp. 1244-1274.
https://www.doingbusiness.org/content/dam/doingBusiness/media/Annual-Reports/English/DB2018-Full-Report.pdf
Karamanis, K., Zaridis, A.D., Rontogianni, A. and Mousiolis, D. (2015), Public or Private Telecoms? The Effects of Ownership on Greek Telecommunications, Procedia-Social and Behavioral Sciences, Vol.175, pp.552-558.
Kikeri, S., & Nellis, J. (2004). Privatization in competitive sectors: the record so far, The World Bank Research Observer, 19, 87–118.
Laffont, J.J. and Tirole, J. (1991), “Privatization and incentives”, Journal of Law & Economics, Vol. 7 No. 1, pp. 84-105.
Loc, T.D., Lanjouw,G. and Lensink, R. (2006), The impact of privatization on firmperformance in a transition economythe case of Vietnam, Economics of Transition, Vol. 14 No. 2, pp. 349-389.
Nawaz A. (2009), pre- post performance assessment of privatization process in Pakistan''; International Review of Business Research Papers, Vol. 5, No.1: pp.70-86.
Parker, D. (2012). The Official History of Privatization. Vol. II: Popular Capitalism, 1987-97. New York: Routledge.
Ramaswamy, K. and Glinow, M.A. (2000), Organizational performance following changes in ownership: modelling post-privatization outcomes, Strategic Change, Vol. 9, pp. 297-310.
Sarkar, S. and Sensarma, R. (2010), “Partial privatization and bank performance: evidence from India”, Journal of Financial Economic Policy, Vol. 2 No. 4, pp. 276-306.
Scalera, F. (2012), Development Strategies of Telecommunication Companies after the Market's Liberalization, A Case Study: Telecom Italia, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Vol.58, pp.149-158.
Sedighikamal, Leila; Talebnia, Ghodratollah. (2014),  “A Review of Privatization in Iran”, International Journal of Management, Accounting and Economics, Vol. 1, No. 1. Pp.81-92.
Sun, Q. and Tong, W.H.S. (2002), Malaysian privatization: a comprehensive study, Financial Management, Vol. 31, pp. 79-105.
Tan, Y., Tian, X., Zhang, X. and Zhao, H. (2015), The Real Effects of Privatization: Evidence from China’s Split Share Structure Reform, Kelley School of Business Research, Paper No. 2014-33.
Tian, L. (2001), Government shareholding and the value of China’s modern firms, working paper, London Business School, London, August.
Wade S, Lauren (2008), The privatization of American House Museums: Three case studies, a thesis in historic preservation; Thesis of The Degree of Master of Science, pp. 4.
Zarei, Behrouz; Amanati, Flora; Amanati, Kasra. (2017),  “Privatization and corporate entrepreneurship in telecommunication companies”, Journal of Entrepreneurship and Public Policy, Vol. 6 Iss 1.